Józef Smelkowski (Śmielkowski, Śmieszkowski)

Posterunkowy Policji Państwowej, syn Jakuba i Katarzyny, urodził się 10 marca 1903 roku w Rogaczewie Małym w powiecie kościańskim. Ukończył cztery klasy szkoły powszechnej. Od 1930 roku w policji województwa poznańskiego. Od 1937 roku i nadal we wrześniu 1939 roku służbę pełnił na posterunku Policji Państwowej w Śmiglu w powiecie kościańskim. Po napaści Niemców na Polskę został ewakuowany wraz z innymi funkcjonariuszami policji oraz urzędnikami państwowymi na wschód. Po 17 września trafił do niewoli sowieckiej.
Pełnił funkcję organisty w kościele parafialnym w Chojnie (powiat Szamotuły). Jego pasją była muzyka, która pozwoliła mu w trakcie uroczystości pogrzebowych Józefa Piłsudskiego na Wawelu (18 maja 1935 rok) grać na skrzypcach utwory żałobne.

Żonaty z Ireną, miał syna Mieczysława oraz dwie córki: Wandę i Zdzisławę.
W styczniu 1940 roku przesłał jedyną kartkę pocztową do rodziny. Została zniszczona przez żonę.

Jeniec obozu NKWD w Ostaszkowie, zamordowany w Twerze i pochowany w Miednoje. Lista wywózkowa numer 012/1 z kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany w okresie 9-11 kwietnia 1940 roku.

Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień aspiranta Policji Państwowej.

Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.

Józef Smelkowski został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Wymieniony na tablicach pod Kościańskim Krzyżem Wschodnim (2007).