Stefan Grabowski
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 10 sierpnia 1899 rok Dolsk, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): podporucznik artylerii rezerwy
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 4-7 kwietnia 1940 roku
Podporucznik artylerii rezerwy, syn Juliusza i Otylii z domu Fonroberty, urodził się 10 sierpnia 1899 roku w Dolsku w województwie poznańskim. W połowie 1917 roku został powołany do służby wojskowej w armii niemieckiej i walczył na froncie zachodnim. We wrześniu 1918 roku wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej w Poznaniu, a w grudniu do 2. Pułku Strzelców Wielkopolskich. Walczył o oswobodzenie Poznania, m.in. o zdobycie Poczty Głównej, lotniska Ławica. Uczestnik akcji plebiscytowej w Prusach Wschodnich i na Warmii. Podporucznikiem został ze starszeństwem 1 lipca 1925 roku. Odznaczony Krzyżem Walecznych.
Ukończył Gimnazjum św. Marii Magdaleny w 1919 roku w Poznaniu. Absolwent Uniwersytetu Poznańskiego z 1922 roku. Magister prawa. Sędzia sądów powiatowego i apelacyjnego w Poznaniu, a od 1938 roku prezes Sądu Okręgowego w Chojnicach. W latach 1935-1937 pełnił funkcję prezesa Koła Filistrów Lechii.
Żonaty z Józefiną z domu Budziszewską, miał syna Andrzeja (1931).
Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa bez numeru z 2 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 4-7 kwietnia 1940 roku.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień porucznika.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Stefan Grabowski został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Upamiętniony w ramach 80 rocznicy Zbrodni Katyńskiej na obelisku w Kadynach (2020) oraz na tablicy katyńskiej w Dolsku (2024). Sędzia Stefan Grabowski został również wymieniony wśród poległych i pomordowanych członków korporacji Lechia.
Wg list ekshumacyjnych i dokumentów Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża przy ciele Stefana Grabowskiego znajdowały się książka wojskowa, karta MOB i wizytówka (01496).
Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Powstańcy wielkopolscy w grobach katyńskich [15]
Powstańcy Wielkopolscy w mogiłach katyńskich [16]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]
https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Grabowski_(1899%E2%80%931940)
Kadyny – Obelisk katyński
21 września 2020 roku w Kadynach przy klasztorze Braci Mniejszych Franciszkanów został odsłonięty obelisk katyński. Wiosną posadzono tam 80 dębów w 80 rocznicę Zbrodni Katyńskiej – co ma stanowić trwałe i jednocześnie żywe upamiętnienie zamordowanych żołnierzy, funkcjonariuszy policji, straży granicznej i służby więziennej.
Dęby Pamięci
ku czci
80 ofiar zamordowanych przez NKWD strzałem w tył głowy
wiosną 1940 roku zasadzone w 80 rocznicę zbrodni katyńskiej
Kadyny, 16.04.2020
Instytut Pamięci Narodowej
źródło: https://gdansk.ipn.gov.pl/pl2/aktualnosci/111509,Katyn-ocalic-od-zapomnienia-Uroczystosc-odsloniecia-obelisku-poswieconego-80-ofi.html
Tablica Katyńska Gminy Dolsk
14 kwietnia 2024 roku w Błażejewie odsłonięto Pomnik Zamordowanych w Katyniu mieszkańców Gminy Dolsk. Znajdujący się na miejscowym cmentarzu pomnik stanowi hołd dla tych, którzy za wolność kraju oddali to, co najcenniejsze – życie.
Głównymi inicjatorami tego przedsięwzięcia był przede wszystkim ksiądz Adam Anioł, proboszcz parafii w Błażejewie, a także Hanna Kozłowska, prezes Stowarzyszenia Nieodkryte Tajemnice Ziemi Dolskiej Memoria.
Odsłonięcia pomnika dokonała córka zamordowanego w Katyniu Tomasza Machczyńskiego – Irena Jackiewicz. Na uroczystości byli obecni również potomkowie ofiar katyńskich i licznie przybyli mieszkańcy.
6 kwietnia 2025 roku w Dolsku pojawiła się druga tablica upamiętniająca dodatkowo 9 sowieckich ofiar również związanych z Dolskiem.
źródło: https://tydzien.net.pl/2024/04/15/w-blazejewie-powstal-pomnik-zamordowanych-w-katyniu-mieszkancow-gminy-dolsk/
źródło: https://tydzien.net.pl/2025/04/08/jubileusz-odsloniecia-pomnika-ofiar-katynskich-w-blazejewie-poswiecono-druga-tablice-z-nazwiskami-lokalnych-ofiar/
Tablica pamiątkowa (odlew)
Umieszczona dnia 28 lipca 1986 roku w ogólnokrajowej izbie pamięci Korporacyjnej w kościele akademickim Św. Anny w Warszawie (w wieży bernardyńskiej – wymiary tablicy 80x57cm).
Korporacja “Lechia” (K! Lechia) jest męskim stowarzyszeniem studenckim, które powstało na Uniwersytecie Poznańskim w roku 1920. Opiera się o: wiarę, patriotyzm, zdobywanie wiedzy i rozwijanie przyjaźni wśród członków. Ważnym elementem tożsamości Lechii są również tradycje filomackie i filareckie, jak też etos rycerski.
Przedwojenna “Lechia” liczyła ok. 200 członków, z których większość stanowili sędziowie, adwokaci i lekarze. Patronem Korporacji był dowódca Powstania Wielkopolskiego gen. Józef Dowbor-Muśnicki. Oficjalna działalność “Lechii” skończyła się w 1939 roku Wielu członków Korporacji zginęło w czasie niemieckiej okupacji i komunistycznej dyktatury. Po 1945 roku żyjący Lechici spotykali się nieoficjalnie kilka razy do roku aż do reaktywacji, która nastąpiła na początku lat dziewięćdziesiątych.
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Stefan Grabowski otrzymał swój Dąb Pamięci dzięki Folwark Hotel w miejscowości Kadyny 18, Tolkmicko.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
