Edward Alojzy Sztark

Edward Alfons Sztark

DANE PODSTAWOWE

Data i miejsce urodzenia: 10 lipca 1898 rok Stawiszyn, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): porucznik rezerwy
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 30 kwietnia 1940 roku

Porucznik rezerwy, syn Józefa Emila i Natalii Doroty z domu Retzner, urodził się 10 lipca 1898 roku w Stawiszynie, koło Kalisza. W latach 1915-1918 działał w Polskiej Organizacji Wojskowej, początkowo w Okręgu Kaliskim, a następnie Łódzkim. 18 listopada 1918 roku wstąpił jako ochotnik do Wojska Polskiego, w szeregi Pułku Ułanów. W 1919 roku ciężko ranny. W 1920 roku ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty w Warszawie. Mianowany podporucznikiem, dowodził kompanią karabinów maszynowych w Lidzkim Pułku Piechoty. Uczestniczył w wojnie 1920 roku, po której zakończeniu przeszedł do rezerwy. Porucznikiem rezerwy mianowany ze starszeństwem 2 stycznia 1932 roku. W 1939 roku zmobilizowany jako dowódca kompanii ciężkich karabinów maszynowych 29. Pułku Strzelców Kaniowskich i Ośrodka Zapasowego 25. Dywizji Piechoty.
Odznaczony Medalem Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Medalem za Ratowanie Ginących.
Uczeń Szkoły Handlowej w Kaliszu, absolwent Szkoły Realnej w Pabianicach (1918) i Wyższej Szkoły Handlowej w Warszawie (1924). Działacz PCK, przemysłowiec, współwłaściciel i dyrektor fabryki Ultramaryna w Kaliszu oraz Fabryki Orkan – odlewni żeliwa w Kaliszu.

Żonaty ze Stanisławą z domu Schnejder, miał córkę Barbarę (1927) i syna Jerzego (1930).
Rodzina ostatni raz widziała się w Warszawie na początku września, potem doszedł list z obozu w Kozielsku, nadany 29 listopada 1939 roku. Drugim znakiem życia była kartka – okładka sztywna z pudełka znaleziona przez kolejarza na torze kolejowym w okolicy Kalina wyrzucona z pociągu wiozącego jeńców.

Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa numer 052/4 z 27 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 30 kwietnia 1940 roku.

Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień kapitana.

Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.

Edward Alojzy Sztark został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017).

Wg list ekshumacyjnych i dokumentów Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża przy ciele Edwarda Sztarka (błędnie zidentyfikowanego jako Edward Stark) odnaleziono: książkę żołdu, świadectwo chrztu, 1 list oraz 3 karty pocztowe (0369).
Na liście katyńskiej również błędnie zidentyfikowano drugie imię jako „Alojzy”.

Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Kaliszanie – ofiary zbrodni katyńskiej [9]
Żołnierska droga przez Mękę. Wielkopolanie w obozach sowieckich [17]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Pisane miłością. Losy wdów katyńskich, tom 3 [28]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]
https://2lo.kalisz.pl/historia/lista-katynska-gimnazjum-i-liceum-im-tadeusza-kosciuszki-w-kaliszu-1918-1939/


Akt urodzenia Edwarda Sztarka
Akt urodzenia Edwarda Alfonsa Sztarka
Akt małżeństwa Edwarda Sztarka
Akt małżeństwa (28.11.1925) – Edwarda Alfonsa Starka i Stanisławy Marii Sznejder
Akt zgonu Edwarda Sztarka

Na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego w Kaliszu z dnia 10.2.1948 roku Urząd Stanu Cywilnego w Kaliszu-miasto nr 284/1948/18 w dniu 28.01.1958 roku wystawił skrócony odpis aktu zgonu, który stwierdza, że Edward-Alfons Stark von Sztark urodzony 10.07.1898 roku w Stawiszynie zmarł dnia 30.04.1943 roku.



źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań

List Edwarda Sztarka z obozu w Kozielsku
Koperta od listu Edwarda Sztarka z obozu w Kozielsku

29.XI.39 r.

Drogi Ojcze!
Nie wiedząc gdzie się znajduje obecnie żona moja Stacha i dzieci usilnie Cię proszę, Drogi Ojcze, o zakomunikowanie Jej, że jestem w Rosji zdrów i cały i że z wielkim utęsknieniem oczekuję wiadomości o Was Najdrożsi, Stachnie i dzieciach: gdzie jest obecnie z dziećmi, czy wszyscy są zdrowi, co porabiają, czy dzieci chodzą do szkoły, itd.
Do mnie można pisać raz w miesiącu pod adresem niżej wskazanym.
Pozdrowienia załączam od Janka Dobrowolskiego, z którym jestem razem i który jest zdrów.
Napiszcie mi pokrótce o całej rodzinie: Emilach, Mieczykach, Danku i innych. Pozdrowienia załączam dla Skassich. Czy są w Kaliszu, co porabiają, czy znalazł zajęcie i u kogo?
Co porabiają moi koledzy biurowi w Ultramarynie, czy pracują?
Oczekując najrychlejszych wiadomości od Was, Stachyry i dopisków do listu od moich najmilszych dzieci – całuję i ściskam Was wszystkich mając nadzieję, że wkrótce zobaczymy się,
Kochający syn,
Edek

Koperta w języku rosyjskim i polskim
Emil Sztark, P.O.W.39
w razie nieobecności
Ernest Stark, Stawiszyn, pow. Kalisz

List Edwarda Sztarka z obozu w Kozielsku
źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań

Edwark Sztark list z pociągu
Drugim znakiem życia była kartka – okładka sztywna z pudełka znaleziona przez kolejarza na torze kolejowym w okolicy Kalina wyrzucona z pociągu wiozącego jeńców.

Sztark Edward
Obóz Pawliszczew Bor
St. kol. Babynino, Gubernia Tulska, Sowiety koło Moskwy

źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań
Edwark Sztark list z pociągu
Sztark, Kalisz P.O.W. – 39

Zawiadamiam, że por. Sztark Edward żyje jest zdrów w niewoli sowieckiej, wróci niebawem.

Proszę zawiadomić moją żonę Weronike Rogala Tursko -Bogusław,
p. Gołuchów, pow. Jarocin
Powracam z Rosji jestem w …
Rogala Edward Tursko – Bogusław

Edward Sztark poszukiwania przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż
Centrala poszukiwań zaginionych osób MCK w Egipcie w liście
z dnia 18 grudnia 1946 roku zawiadamia, że Edward Sztark, porucznik rezerwy, ur. 1898 roku figuruje na liście ofiar Katynia.
List z PCK dotyczący Edwarda Sztarka
Polski Czerwony Krzyż w Warszawie listem z dnia 30 lipca 1958 roku zawiadamia, że wg informacji Radzieckiego Czerwonego Krzyża w Moskwie poszukiwany Sztark Edward, syn Józefa nie został odnaleziony na terenie ZSRR.
Edward Sztark informacja z PCK
Pismo z dnia 9 października 1946 roku Polskiego Czerwonego Krzyża potwierdza, że według informacji Międzynarodowego Krzyża w Genewie na liście ofiar w Katyniu figuruje Edward Alfons Sztark, porucznik.
Informacja PCK Edward Sztark
Zarząd Główny PCK w Warszawie 23 stycznia 1990 roku informuje, że na posiadanych spisach ekshumowanych zwłok w Katyniu z roku 1943 figuruje Stark Edward-Alfons, ur. 10 lipca 1898 roku, porucznik.

źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań

Grobowiec rodzinny

ś.p.
Edward Sztark
ur. 10.7.1898 rok
porucznik rezerwy
zginął śmiercią męczeńską w Katyniu


Tablica na grobowców Sztarków na cmentarzu ewangelickim w Kaliszu

źródło: https://d-w.pl/event.php?ev=4004

Tablica na grobowców Sztarków na cmentarzu ewangelickim w Kaliszu

Katyń…
ocalić od zapomnienia

Edward Sztark otrzymał swój Dąb Pamięci dzięki II Liceum Ogólnokształcącemu im. Tadeusza Kościuszki w Kaliszu przy ulicy Szkolnej 5.

Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.

Katyń... Ocalić od zapomnienia

Powiązane wpisy

Scroll to Top