Mieczysław Makary Smorawiński
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 25 grudnia 1893 rok Kalisz, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): generał brygady
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 9 kwietnia 1940 roku
Generał brygady, syn Jana i Marii z domu Zagrodzkiej, urodził się 25 grudnia 1893 roku w Kaliszu. Ukończył szkołę podstawową w Turku. Wychowanek Szkoły Handlowej, współzałożyciel kaliskiego skautingu, członek Zarzewia. Studiował na Wydziale Chemii Szkoły Politechnicznej we Lwowie (1912-1914). Od 1914 roku w 2. Pułku Piechoty Legionów Polskich. Studiując brał udział w pracach tajnej organizacji wojskowej Armia Polska, a w ramach Polskich Drużyn Strzeleckich ukończył w 1914 roku kurs podchorążych. W 1918 roku wstąpił do tworzącej się Polskiej Siły Zbrojnej, objął dowództwo 2. Pułku Piechoty. W czasie służby w Legionach przeszedł wszystkie szczeble dowodzenia od stopnia chorążego do majora, który uzyskał 1 października 1918 roku. Był trzykrotnie ranny.
W maju 1918 roku przeszedł do tworzącego się Wojska Polskiego. Jako pierwsza jednostka 2. Pułku Piechoty wyruszył na front ukraiński, na odsiecz Lwowa. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej jako dowódca 4. Pułku Piechoty Legionów. 7 stycznia umożliwił uderzenie grupy na Lwów. 17 marca 1919 roku zdobył silnie umocnioną pozycję pod Kozicami, 18 marca 1919 roku odzyskał utracone pozycje, a także odznaczył się w ofensywie majowej 1920 roku pod Mińskiem i Borysowem, za co został odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy. 3 maja 1922 roku zweryfikowany na stopień pułkownika ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 roku. W czasie przewrotu majowego opowiedział się po stronie Józefa Piłsudskiego i 13 maja 1926 roku wyruszył z Kielc, gdzie stacjonowała 2. Dywizja Piechoty Legionów, do Warszawy na czele oddziału wydzielonego z dywizji, aby wesprzeć oddziały wierne Piłsudskiemu. W 1927 roku objął dowództwo 6. Dywizji Piechoty w Krakowie. l stycznia 1928 roku awansowany na stopień generała brygady. W 1932 roku mianowany zastępcą dowódcy Okręgu Korpusu III Grodno, a od 1934 roku do wybuchu wojny 1939 roku dowódcą Okręgu Korpusu II Lublin.
Odznaczony m.in.: Orderem Polonia Restituta III klasy, czterokrotnie Krzyżem Walecznych, Krzyżem Niepodległości, Orderem Odrodzenia Polski. Posiadał również francuski Krzyż Kawalerii Legii Honorowej i austriacki Wojskowy Srebrny Medal Zasługi „Signum Laudis”.
20 września 1939 roku we Włodzimierzu Wołyńskim wzięty do niewoli sowieckiej, początkowo przebywał w obozie w Równem, następnie w Ostrogu, Szepietówce i Talicach. Był wożony na przesłuchania do Moskwy.
Żonaty z Heleną z domu Danielewicz, miał syna Jerzego (1924) i córkę Marię (1922).
Rodzina otrzymała jeden list z obozu w Kozielsku, z dnia 21 listopada 1939 roku.
Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa numer 015/2 z 5 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 9 kwietnia 1940 roku.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień generała dywizji.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Mieczysław Makary Smorawiński został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017).
Wg list ekshumacyjnych i dokumentów Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża przy ciele Mieczysława Smorawińskiego zostały odnalezione: książeczka oszczędnościowa PKO, zaświadczenie nadania Krzyża Zasługi, legitymacja Krzyża Virtuti Militari, dowód osobisty, papierośnica, pierścionek złoty z brylantem oraz 2 medaliki (01).
Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Śladem zbrodni katyńskiej [5]
Kaliszanie – ofiary zbrodni katyńskiej [9]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich [29]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]
https://2lo.kalisz.pl/lista-katynska/
https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieczys%C5%82aw_Smorawi%C5%84ski
Mój Ojciec, tom 1 [249]
Order Virtuti Militari
1. Przebił pierścień Ukraińców oblegających od tygodni Rawę Ruską w dniu 7 stycznia 1919 roku, osobiście prowadząc przednią straż, wypędzając nieprzyjaciela pod Kamionką i Starą Wsią – dało to możliwość szybkiego uderzenia grupy na Lwów. W bitwie ranny.
2. Jako dowódca 8. Pułku Piechoty Legionów, dowodząc osobiście pułkiem wzmocnionym kilkoma bateriami, zdobył 17 marca 1919 roku silnie umocnioną pozycję Ukraińców pod Kozicami. Zlikwidował tym zagrożenie Lwowan umożliwiając jednocześnie zaopatrzenie miasta w żywność dla ludzi i koni.
3. 18 marca 1919 roku wyparty z Kozic, zdobywając cofające się pododdziały i prowadząc osobiście kontratak, odbił Kozice.
Za czyny te został odznaczony Orderem VM 5 kl. nr. 2948. Odznaczony również trzykrotnie Krzyżem Walecznych.
wśród gr. komp. IV 2-go pułku – Jeziorany, marzec 1915 rok
źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań
Rarańcza, lipiec 1915 rok
źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań
Oświadczenie
Ostrów, dnia 31 maja 1918
Niniejszym zaręczam oficerskiem słowem honoru, że w czasie mej służby czynnej w wojsku polskiem, które uważam za armję regularną, oporę prawowitego Rądu polskiego, do żadnych tajnych organizacji, stowarzyszeń i grup politycznych należeć nie będę.
Że z powierzonych mi oddziale do tworzenia się stowarzyszeń lub rad pod żadnym pozorem nie dopuszczę.
Że mnie nie wiąże i wiązać nie będzie żadna przysięga lub przyrzeczenie, zabraniające mi posłuchu wobec mych komend przełożonych, uznanych przez Rząd polski lub Jego przedstawicieli.
Mieczysław Smorawiński
Potwierdzam prawdziwość podpisu, mjr Zarzycki (dowódca pułku)
Rembertów, dnia 20.I.23
Doświadczalne Centrum Wyszkolenia w Rembertowie
Płk Smorawiński Mieczysław, 4. Pułku Piechoty Legionów
OPINIA
wydana za czas pobytu na kursie od dnia 4.IX. do 16.XII.22
Inteligentny, myśli powoli, doktryner. Orientuje się, dość szybka decyzja, zdolności organizacyjno-kierownicze posiada. Dostatecznie duża inicjatywa, samodzielny i energiczny. Charakter urobiony, konsekwentny, wytrwały – nawet uparty. Obowiązkowy, bardzo duża ambicja pracy, dość taktowny, obyty. Wiadomości wojskowe dobre, wiadomości ogólne dobre. Na dowódcę piechoty dywizji nadaje się w zupełności.
Wieczorkiewicz, płk i komendant D.C.W.
Kielce, dnia 30.IV.1927r.
Dowódca 2. Dywizji Pułku Legionów
Do rozkazu dziennego nr 5
Dz. Pers. Nr 10/27 z dnia 19.III.br płk. Smorawiński Mieczysław został przeniesiony na stanowisko dcy 6-tej Dywizji Piechoty.
Od roku 1921 płk. Smorawiński był moim bezpośrednim współpracownikiem i przełożonym pułków piechoty 2 Dyw. P. Leg.
Przez cały okres tej współpracy i dowodzenia płk. Smorawiński zawsze świecił przykładem wytrwałości, sumienności i szczerego oddania się służbie. Ponadto hołdując idei wychowania żołnierza – obywatela, sam był w tej idei pionierem. Czynny Jego udział w obywatelskiej pracy społecznej cechowały to samo oddanie i ofiarność co i w służbie zawodowej.
Teraz, gdy płk. Smorawiński odszedł z 2. Dyw. P. Leg. na zaszczytne stanowisko – towarzyszyć Mu będą w przykrych chwilach rozstania nasze serdeczne życzenia i pamięć o żołnierskim Jego trudzie i zasługach obywatelskich.
Łuczyński, generał brygady – dowódca dywizji
Krótka opinia
za czas od 1.X.1929 do 15.VI.1930r.
Smorawiński Mieczysław
generał brygady – dowódca batalionu dywizji piechoty
Jako oficer o wyrobionym, silnym charakterze i wysokich walorach etycznych jest doskonałym wychowawcą korpusu oficerskiego nadając mu świadomy celu kierunek. Jako dowódca wielkiej jednostki pracuje z wielkim zrozumieniem nad podniesieniem faktycznego wyrobienia oficerów.
Podtrzymuję swoją ocenę i opisuję z lat ubiegłych.
Wzorowy oficer i wybitny dowódca Dywizji,
Wróblewski Gen.
16.VI.1930
Dowódca Okręgu Korpusu X w Krakowie
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/KGiO/I_480_568.pdf
Zaświadczenie, dnia 21 lipca 1931
Niniejszym zaświadczam (jako dawny podchorąży Drużyn Strzeleckich), że obecny dowódca 6. Dywizji piechoty p. gen. bryg. Mieczysław Makary Smorawiński istotnie należał do Drużyn Strzeleckich w czasie od lutego 1912 r. do sierpnia 1914 r. – Początkowo do kompanii rekruckiej, później podoficerskiej ś.p. Kączkowskiego w latach 1912-1913, następnie w 1913-1914 do szkoły oficerskiej, którą ukończył.
Burhardt-Bukacki, generał brygady
Generalny Inspektor Sił Zbrojnych
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/KGiO/I_480_568.pdf
Świadectwo ślubne
Zaświadczam niniejszym, iż Mieczysław Makary Smorawiński
syn Jana i Marii z Zagórskich mający lat 27
zawarł związek małżeński z Heleną Marią z domu Danielewicz
córką Witolda i Bronisławy z Brylskich mającą 26 lat
w Turku Tureckiej parafii
w dniu 6 października m-ca tysiąca dziewięćset dwudziestego 1920 r.
w Turku dnia 24 m-ca czerwca 1931 roku
Utrzymujący akta stanu cywilnego
ks. Zygmunt Lackiewicz
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/KGiO/I_480_568.pdf
Kozielsk, 21.XI.39
Kochanie moje!
Nareszcie piszę do Was i to z głębokim przekonaniem, że te parę słów do Was dojdzie. Co najważniejsze, jestem zdrów, zapewniam Cię, najzupełniej zdrów. Pobyt tutaj mamy zupełnie znośny. Również jedzenie jest zdrowe. Tak, że doskonale się czuję i kto wie, czy nie wyleczyłem się z nieżytu kiszek. Jak Wy dajecie sobie radę? Czy ciężar, jaki spadł na Ciebie, nie będzie ponad Twoje siły. Zdrowie Wasze, Mamy, Jurka? Z czego żyjecie, bo pieniędzy prawie nic nie miałaś? Gdzie mieszkacie? Co z meblami? Marychnę i Jurka proszę o zgodną pomoc Tobie, jak i jedno drugiemu. Myślę, że dla Was najgorsze już przeszło…”.
źródło: https://opolska360.pl/general-mieczyslaw-smorawinski-numer-jeden-na-liscie-katynskiej
(stoi w środku w białym prochowcu) oraz żołnierzy Sturmbrigade SS Frankreich przed grobami polskich generałów Mieczysława Smorawińskiego i Bronisława Bohaterewicza (Katyń 1943)
źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieczys%C5%82aw_Smorawi%C5%84ski
Mieczysława Smorawińskiego i Bronisława Bohaterewicza (2010)
źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Mieczys%C5%82aw_Smorawi%C5%84ski
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Mieczysław Smorawiński otrzymał swój Dąb Pamięci dzięki Starostwu Powiatowemu w Gnieźnie przy ulicy Jana Pawła II 09.paź.
Dąb Pamięci Mieczysław Smorawińskiego rośnie również w Zespole Szkół Ekonomicznych w Kaliszu na ulicy Legionów 6.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
