Walerian Sikorski

Podpułkownik piechoty w stanie spoczynku, syn Leona i Teofili z domu Pierackiej, urodził się 18 listopada 1876 roku w Budkach Nieznanowskich w powiecie Kamionka Strumiłowa. Członek Drużyn Strzeleckich i Związku Strzeleckiego. Powołany do jednorocznej służby wojskowej w 1889, rok później zdał egzamin oficerski. W trakcie I wojny światowej walczył we Wschodniej Galicji. Jako obrońca twierdzy Przemyśl dostał się do niewoli rosyjskiej (1915), skąd uciekł (1918) i przedostał się do Lwowa. Zgłosił się do Wojska Polskiego i walczył w obronie Lwowa w trakcie wojny polsko-ukraińskiej jako dowódca Grupy Północnej i dowódca batalionu 39. Pułku Piechoty. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1918-1921 w szeregach 39. Pułku Piechoty. Po wojnie służył w 36. Pułku Piechoty Legii Akademickiej oraz jako dowódca Głównej Szkoły Wojskowej Gimnastyki i Sportu w Poznaniu. Od 1927 roku w stanie spoczynku, przydzielony do Okręgu Korpusu VII.
W 1921 roku awansowany na stopień majora. We wrześniu 1939 roku zajmował się ewakuacją dokumentów i archiwów Wojewódzkiego Urzędu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego z Poznania do Przemyśla. W okolicach Lwowa dostał się do niewoli sowieckiej, osadzony w obozie w Starobielsku prowadził ćwiczenia gimnastyczne dla oficerów.
Odznaczony Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Obrońców Lwowa, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości oraz Szwedzkim Orderem Komandoria II Klasy „Wazy”.
Ukończył 4 klasy gimnazjum w Tarnopolu i seminarium nauczycielskie we Lwowie (1897). W 1906 roku zdał egzamin na nauczyciela szkół wydziałowych, wcześniej na nauczyciela w szkołach średnich i w seminariach nauczycielskich. W latach 1908-1909 był uczestnikiem kursu w Królewskim Centralnym Instytucie Gimnastycznym w Sztokholmie, studiował szwedzki system gimnastyczny oparty na podstawach anatomii i fizjologii oraz zasady stosowania gier i zabaw ruchowych w praktyce pedagogicznej. Pracował jako nauczyciel w Hucie Pieniackiej (1898-1908), Brodach (1910), szkole wydziałowej we Lwowie (1911-1913), a do lipca 1914 roku w szkole ćwiczeń przy seminarium nauczycielskim.
Od 1920 roku inspektor wychowania fizycznego oraz kierownik działu praktycznego w katedrze wychowania fizycznego na Uniwersytecie Poznańskim. Był naczelnym wizytatorem wychowania fizycznego w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Od 1929 roku był wizytatorem szkół w Kuratorium Okręgu Szkolnego Poznańskiego, od 1934 roku również w Okręgu Pomorskim. Był autorem 21 pozycji monograficznych, 60 artykułów, w tym podręcznika metodycznego Gimnastyka dla seminariów i kursów nauczycielskich.
Pionier polskiej metodyki wychowania fizycznego, twórca Centralnej Wojskowej Szkoły Gimnastyki i Sportów władający pięcioma językami. Czynny pedagog i metodyk. Wraz z prof. Eugeniuszem Piaseckim był współtwórcą Państwowej Odznaki Sportowej nadawanej od 1931 roku za szczególne osiągnięcia sportowe. Członek zarządu „Federation interntionale de Gimnastique Ling”.

Żonaty z Amalią z domu Strak, miał trzech synów: Zbigniewa (1907, zginął w kampanii wrześniowej 1939), Stanisława (1909), Jana (1914, zginął w trakcie okupacji hitlerowskiej) i dwie córki: Janinę (1911) oraz Irenę (1922, zamordowana w trakcie Powstania Warszawskiego).

Jeniec obozu NKWD w Starobielsku, zamordowany w siedzibie charkowskiego Zarządu NKWD i pochowany w Charkowie.

Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień pułkownika.

Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.

Walerian Sikorski został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017).