
Stanisław Zygmunt
van der Coghen
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 31 października 1890 rok Dobromil
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): major służby zdrowia rezerwy
Miejsce kaźni i pochówku: Twer-Miednoje
Zamordowany: 29 kwietnia – 1 maja 1940 roku
Major służby zdrowia rezerwy, syn Stefana i Józefy z domu Richter, urodził się 31 października 1890 roku w Dobromilu mieście powiatowym Królestwa Galicji i Lodomerii, okręg lwowski. W czasie I wojny światowej walczył w szeregach cesarsko-królewskiej Obrony Krajowej, w pułku strzelców cesarskich nr I. W 1918 roku trafia do Poznania i bierze czynny udział w walkach Powstania Wielkopolskiego. Od 1 czerwca 1921 roku służył w Kolumnie Dezynfekcyjnej Okręgu Generalnego Kraków. W latach 1921-1922 w kompanii zapasowej sanitarnej nr 2, w latach 1923-1926 w 7. Batalionie Sanitarnym, w 1928 roku w 7. Batalionie Łączności, należał do kadry oficerów służby zdrowia. Co najmniej od 1932 roku naczelny lekarz 57. Pułku Piechoty w Poznaniu. Przeniesiony na stanowisko kierownika referatu Szefostwa Santarnego Okręgu Korpusu nr VII w Poznaniu w czerwcu 1934 roku. W 1939 roku zmobilizowany do Wojska Polskiego, na stanowisku kierownika szpitala polowego nr 702. Kapitanem ze starszeństwem mianowany 1 czerwca 1919 roku, a majorem 1 stycznia 1931 roku.
Odznaczony Medalem Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Złoty Krzyż Zasługi, Brązowy Medal Zasługi Wojskowej oraz Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej.
Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Doktor nauk medycznych. W okresie międzywojennym mieszkał w Poznaniu, prowadził prywatną praktykę lekarza kardiologa. Naczelny lekarz PKP w Poznaniu po przeniesieniu w stan spoczynku.
Żonaty z Janiną z domu Rutowską, miał syna Stanisława Bohdana (1915).
Według wspomnień rodzinnych, syn Stanisław znajdował się wraz z ojcem w tym samym transporcie kolejowym wywożonym na wschód – wraz z kilkoma kolegami, młodszymi oficerami udało mu się uciec. Rodzina otrzymała w trakcie wojny informację o pobycie Stanisława w obozie w Ostaszkowie. Wielokrotnie zwracała się do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża z prośbą o ustalenie jego miejsca pobytu, niestety bezskutecznie.
Od 11 listopada 1939 roku przebywał w obozie NKWD w Ostaszkowie i pracował jako lekarz w oddziale sanitarnym obozu. Jeniec obozu NKWD w Ostaszkowie, zamordowany w Twerze i pochowany w Miednoje. Lista wywózkowa numer 051/2 z 27 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany w okresie 29 kwietnia – 1 maja 1940 roku.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień podpułkownika.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Stanisław Zygmunt Van Der Coghen został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017).
Literatura:
Miednoje, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [3]
Śladem zbrodni katyńskiej [5]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Zamordowani Kalininie pochowani w Miednoje [253]
http://pvdc.pmbcpk2.ayz.pl/saga-rodu-van-der-coghen/

Nieśmiertelnik
Stanisława van der Coghen
Znak tożsamości – płytka z materiału odpornego na ogień i środki chemiczne w kształcie elipsy. Odnaleziona w trakcie prac ekshumacyjnych w Miednoje.
Na jednym końcu otwór o średnicy 4 cm, na drugim dwa otwory. Na osi poprzecznej dwa nacięcia dzielące znak na połowę. Odczytano: STANISŁAW VAN DER COGHEN RZ KAT”, na rewersie: „MAYOR 31 10 1890”.
źródło: https://www.muzeumkatynskie.pl

Katyń…
ocalić od zapomnienia
Stanisław Zygmunt van der Coghen otrzymał swój Dąb Pamięci dzięki staraniom Szkoły Podstawowej im. Jerzego Badury w Międzyborzu (d. Gimnazjum Samorządowe im. Polskich Noblistów) przy ulicy Wrocławskiej 6-6A.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.



Dąb pamięci
Stanisława Zygmunta van der Coghena
Zdjęcie dębu i tabliczki udostępnione przez Szkołę Podstawową im. Jerzego Badury w Międzyborzu w styczniu 2026 roku.