Stefan Leon Brykowicz
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 4 stycznia 1899 rok Tarnów, województwo krakowskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): kapitan
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 4-7 kwietnia 1940 roku
Kapitan, syn Antoniego i Antoniny z domu Buczkowskiej, urodził się 4 stycznia 1899 roku w Tarnowie. Uczestnik I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej 1918-1921. Od 1918 roku w 29. Pułku Piechoty. Walczył na froncie wołyńskim, został ranny, był w niewoli ukraińskiej. Walczył pod Perespą i nad Stochodem. W 1920 roku adiutant sztabu pułku i oficer ewidencyjny. Z dniem 1 stycznia 1928 roku mianowany kapitanem ze starszeństwem.
Odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy.
W dwudziestoleciu międzywojennym działał w Tarnopolu. W 1937 roku był współzałożycielem stowarzyszenia pod nazwą „Towarzystwo Upiększenia miasta Tarnopola” z siedzibą w Tarnopolu.
Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa bez numeru z 1 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 4-7 kwietnia 1940 roku.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień majora.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Stefan Leon Brykowicz został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017).
Wg list ekshumacyjnych i dokumentów Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża przy ciele Stefana Brykowicza, kapitana zostały odnalezione: 2 karty pocztowe z nadawcą: H. Brykowicz, Kalisz, ul. Kopernika 17 oraz list (02032).
Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Kaliszanie – ofiary zbrodni katyńskiej [9]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]
Order Virtuti Militari
Dnia 29 marca 1919 roku pod Perespą nad Stochodem oddział toczył zażarty bój z liczebnie przewyższającym nieprzyjacielem. Po oskrzydleniu dowódca śp. ppor. Spiech Stanisław, nie mogąc stawić skutecznego oporu po zbliżeniu się nieprzyjaciela na odległość 300m wydał rozkaz odwrotu i padł. Dowództwo objął podporucznik Brykowicz broniąc się z garstką ludzi zaciekle, przez co – zatrzymując nieprzyjaciela, umożliwił resztkom wycofanie się.
Wobec niemożności przeprowadzenia 2 własnych karabinów maszynowych przez zniszczony most kolejowy zostały takowe przez obsługę porzucone. Dowiedziawszy się o tym podporucznik Brykowicz mimo bliskości i piekielnego ognia nieprzyjacielskiego, wrócił do karabinów maszynowych celem wycofania tychże. Nieprzyjaciel doszedł już tak blisko, że nie było możliwości zabrania karabinów – wrzucił je do wody.
W tym czasie nieprzyjaciel podszedł tak blisko, iż nawoływał do poddania się. Podporucznik Brykowicz chwycił karabin – oddał kilka strzałów, a następnie wyjął rewolwer i bronił się do czasu kiedy padł ciężko rannych, pozostając po stronie nieprzyjacielskiej. Został wzięty do niewoli.
Za czyny te został odznaczony Orderem VM 5 kl. numer 9873.
z dnia 23 stycznia 20 roku
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/VM/I.482.98-9873.pdf
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/VM/I.482.98-9873.pdf
Wniosek o odznaczenie orderem Virtuti Militari
Podporucznik Stefan Brykowicz, wstąpił do Wojska Polskiego 1 listopada 1918 roku.
Dowództwo Baonu Zapasowego 29.p.Strzelców Kaniowskich – Kalisz, dnia 16 lutego 1921 rok Rada kpt. Dowódca Baonu
————————————
Zasługuje w zupełności na odznaczenie Krzyżem „Virtuti Militari” 5 klasy
24 luty 1921r. Pelc Stanisław kpt
Jeden z najlepszych oficerów bojowych. Mężny, wytrwały i odważny. Na Krzyż „Virtuti Militari” w zupełności zasługuje
14.3.21 Rogowski kpt
Popieram
4.V.21 (….) Gen. por.
Żadne przeszkody w odznaczeniu nie zachodzą
Kalisz, dn. 16.II.21 r. Dow. Baonu kpt. Rada
Zaświadczenie, Kobryń 14.III.21r.
Zaświadczam, że ppor. Brykowicz Stefan jako młodszy oficer Kompanji
brał udział w walce pod Perespą. Dnia 29 marca 1919 r. wspomniana
Kompanja zajęła przyczółek mostowy nad Stochodem i staczała walkę z
licznym i wspieranym przez silny ogień artylerji przeciwnikiem. Przeciwnik
rozporządzający dużymi siłami, otoczył Kompanję i zagrodził jej odwrót. W
nierównej walce, po śmierci d-cy Kompanji, ppor. Brykowicz objął
dowództwo tejże i nawoływany przez przeciwnika do poddania się, walczył
do ostatniego tchu, dając dowód bezgranicznych cnót żołnierskich. W
walce tej był ciężko ranny i wzięty do niewoli.
Rogowski kpt.
Zaświadczenie, Chełm 24.II.21r.
Zaświadczam, iż ppor. Brykowicz Stefan biorąc udział w walce pod
Perespą (nad Stochodem) dn. 29 marca 1919 r. odznaczył się niezmierną
odwagą i brawurą – rzucając się z garstką żołnierzy na przeważającego
nieprzyjaciela, w zamiarach odbicia straconych Kar. Maszyn. Ciężko ranny
pada i dostaje się do niewoli.
Swoim męstwem i poświęceniem ratuje sytuację na całym odcinku
Pelc Stanisław kpt.
Gł. Poczta Polowa II, dnia 4.V.1921r.
Do Adjutantury Generalnej Naczelnego Wodza w Warszawie
Przedkładam do zaopiniowania wniosek na odznaczenie
orderem Virtuti Militari ppor. Brykowicza Stefana (6 załączników).
Śmigły-Rydz
Generał – porucznik i Dowódca
Telegram
– pilne –
Adjutantura Naczelnego Wodza Warszawa
Wobec przyjazdu Naczelnego Wodza w dniu 15 maja 1921 r. do 29. Pułku
Strzelców Kaniowskich celem wręczenia sztandaru i udekorowania odznaczonych tut. Dowództwo uprasza o ewentualne przyspieszenie załatwienia wniosku na odznaczenie porucznika Brykowicza Stefana orderem „Virtuti Militari”. Wniosek ten skierowany przez Dowództwo 2-ej Armji w dniu 4 maja br. Za L.1623/Pf.
D-two B.Z. 29.p.S.Kan. dn. 8.5.21
Naczelna Dowództwo Wojsk Polskich
Adjutantura Generalna Warszawa
Kalisz, dnia 30.VIII.1922 roku
TAJNE!
Dowództwo 25 Dywizji Piechoty w Kaliszu
Melduję, że jako D-ca Baonu Zapasowego pułku, byłem Przewodniczącym Komisji Rehabilitacyjnej dla oficerów młodszych do stopnia kapitana, powracających z niewoli.
Komisja Rehabilitacyjna została utworzona na podstawie rozkazu
D.O.Gen.Łódź Tj. nr 82 z 1920 r. i była między innymi uprawniona w razie
stwierdzenia czynu zasługującego na odznaczenie, stawić odpowiedni
wniosek.
Dnia 16.2.1921r. został rehabilitowany por. Brykowicz Stefan, powracający z niewoli bolszewickiej. Po uprzednim zasięgnięciu opinii o por. B., u jego dowódcy komp. na froncie, kpt. Pelca Stanisława, Komisja stawiła wniosek na odznaczenie por. B. orderem V.M.V. kl.
Wniosek na odznaczenie został przesłany odnośnym D-com celem wydania opinii bojowej. Ostatecznie ww dniu 7.V.1921 r. otrzymałem
zawiadomienie z D-twa II Armji, ze wniosek por. Brykowicza został za L.dz.
1623/Pf. z dn. 7.V.1921 r. przesłany do Adjutantury Generalnej
Naczelnego Wodza.
Wobec upłynięcia z górą roku od podania wniosku i dotychczasowego
nieodznaczenia por. B. proszę o poczynienie dalszych kroków.
Mjr Rada
Major w z. D-ca pułku
D-ca piech. Dyw. 25. Dyw. Piechoty płk. (…)
Pieczęć: Dowództwo 25. Dywizji Piechoty, wpłynęło dnia 1.9.1922 r.
Kalisz, dnia 2.IX.1922 roku
Dowództwo 25 Dywizji Piechoty w Kaliszu
Do Adjutantury Generalnej Naczelnego Wodza
Warszawa, Belweder
Droga służbowa
Przesyłam prośbę o wyjaśnienie, jak sprawa odznaczenia por.
Brykowicza została załatwiona.
Doskonały oficer, był ciężko ranny i zasługuje na VM 5
J. Wróblewski
Generał i d-ca Dywizji
Pieczęć: Dowództwo Okręgu Korpusu Nr VII, Kancelarja Główna
——————————————————
Poznań, dn.11.IX.1922
Do M. S. Wojsk., Gabinet Ministra, Warszawa
W sprawie odznaczenia Brykowicza „VM” Warszawa
Wniosek zastępczy d-cy 29. Pułku Strzelców Kaniowskich w sprawie odznaczenia porucznika Brykowicza „VM” przedkładam z prośbą o dalsze załatwienie.
Dowódca Okręgu Korpusu
Reszewski, Gen.Dyw.
Wpłynęło do Gabinetu Min. Spraw Wojskowych 14.IX.22
