Antoni Marcinkowski
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 8 czerwca 1893 rok Wronki, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): kapitan rezerwy
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 30 kwietnia 1940 roku
Kapitan rezerwy, syn Antoniego i Julii z domu Sidsiorowskiej, urodził się 8 czerwca 1893 roku we Wronkach. Maturę zdał w 1912 roku w Auguste Victoria Gymnasium (dzisiejsze Liceum im. Karola Marcinkowskiego) w Poznaniu. W 1914 roku zmobilizowany do 2. Pułku Gwardii Artylerii Ciężkiej armii pruskiej w Olsztynie.
Brał udział w I wojnie światowej, walczył między innymi pod Verdun, gdzie został ranny. W Wojsku Polskim od 1919 roku. Brał udział w Powstaniu Wielkopolskim, był dowódcą dywizjonu w 1. Pułku Artylerii Ciężkiej. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej. Służył w 7. Pułku Artylerii Ciężkiej, 3. Pułku Artylerii Polowej i 17. Pułku Artylerii Ciężkiej. Do rezerwy przeniesiony w 1924 roku w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1921 roku i przydzielony do 14. Pułku Artylerii Polowej.
Odznaczony między innymi Krzyżem Żelaznym II klasy (1917) i Orderem Odrodzenia Polski (1921).
Studiował agronomię w Halle i Berlinie. Agronom. W 1922 roku podjął pracę w Zakładach Przemysłu Ziemniaczanego „Luboń-Wronki” w Luboniu w charakterze prokurenta, po kilku latach został ich kierownikiem z tytułem dyrektora. Był członkiem rady parafialnej budującego się kościoła pw. św. Jana Bosko w Luboniu i dbał o potrzeby finansowe nowej świątyni. Wspierał aktywnie zamordowanego ks. Stanisława Streicha, a potem ks. proboszcza Ludwika Bielerzewskiego.
24 sierpnia 1939 roku jego żona odebrała indywidualną kartę mobilizacyjną. Przebywał w podróży służbowej w Londynie. Na telegraficzne wezwanie żony powrócił do kraju. 26 sierpnia zameldował się w sztabie Dowództwa Okręgu Korpusu VII. Żonie polecił wyjechać z synami, w – jak mu się wydawało, bezpieczniejsze miejsce – do Wilna.
Żonaty z Zofią z domu Mikołajewską, miał dwóch synów: Andrzeja (1929, uczestnik Powstania Warszawskiego) i Stefana (1930).
Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa numer 052/4 z 27 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 30 kwietnia 1940 roku.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień majora.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Antoni Marcinkowski został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017).
Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]
Ślub Antoniego Marcinkowskiego z Zofią Mikołajewską – 20.02.1928 rok
źródło zdjęć: https://repozytorium.lubon.pl/dlibra/publication/46/edition/42/content
Kozielsk, 8.II.1940
Moja bardzo droga Zosiu,
Już kilka razy pisałem na adres poznański, ale bez sukcesu. Nie mam żadnych wiadomości aż do teraz. Także pani Cywińska nie odpowiada. To dlatego teraz piszę do Ciebie, moja droga, przypuszczając, że Ty jeszcze nie wyjechałaś z Wilna do Lubonia (…) pomimo srogiej zimy. Ale jest znacznie dla mnie ważniejsze, żeby dowiedzieć się jak Twoje zdrowie i moich dwóch synów, jeszcze mojej drogiej babci. Jak wy się miewacie? Oczekuję z prawdziwą niecierpliwością wiadomości o Twojej sytuacji, która jest bez wątpienia bardzo ciężka. Czy jesteś lubiana przez twoich przyjaciół, szczególnie panią Nata. Bardzo szczere i serdeczne
pozdrowienia.
Twój Antek
List napisany po francusku, tłumaczenie: Dorota Molińska
Wysłany na adres: Litwa, Wilno, ulica Mickiewicza 19
u pani Cywińskiej – Pani Zofia Marcinkowska
wysłane przez Antoni Marcinkowski
Kozielsk, dystrykt Smoleński, skrzynka pocztowa 12, Sowiecka-Rosja
źródło: https://repozytorium.lubon.pl/dlibra/publication/46/edition/42/content
Kozielsk, 8.II.1940
Kartka pocztowa wysłana z obozu w Kozielsku do Lubonia – Dyrekcji Zakładów Ziemniaczanych Lubań – Wronki w języku niemieckim.
Szanowni Panowie!
Od czasu wybuchu wojny poszukuję mej żony, która w dniu 27 sierpnia 1939 z moimi dwoma synami opuściła Luboń kierując się w stronę Wilna. Niestety jak dotąd bezskutecznie. Dlatego uprzejmie proszę o informację, co Panowie wiedzą o pobycie – miejscu mej rodziny. Proszę Panów, by w przypadku takiej wiedzy przekazać żonie mój obecny adres wraz z wiadomością, że jestem zdrów. Nie oczekuję wspomnień, ale byłoby mi przyjemnie otrzymać jakąkolwiek wiadomość o losie kierownictwa naszego Zakładu. Również chciałbym wiedzieć, czy w tym czasie, w przypadku nieobecności żony dysponuje ona moim mieszkaniem. Będąc w nadziei na rychłą odpowiedź, korzystam z okazji by przesłać serdeczne pozdrowienia członkom naszego Dozoru i panom kierownikom z Centrali, które proszę im
przekazać.
Z poważaniem Antoni Marcinkowski do wybuchu wojny dyrektor Zakładów Luban Wronki w Luboniu.
Nadawca: Antoni Marcinkowski, Kozielsk, obwód Smoleńsk,
skrytka pocztowa 12, CCCP tłumaczenie: Stanisław Malepszak.
Kartkę po wojnie przekazano żonie.
źródło: https://repozytorium.lubon.pl/dlibra/publication/46/edition/42/content
źródło: https://repozytorium.lubon.pl/dlibra/publication/46/edition/42/content
Od lewej: Antoni, Andrzej, Stefan i Zofia.
źródło: https://repozytorium.lubon.pl/dlibra/publication/46/edition/42/content
źródło: https://myzmarcinka.pl/historia/profesorowie-i-wychowankowie-polegli-i-pomordowani-w-latach-1939-1945/
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Antoni Marcinkowski otrzymał swój Dąb Pamięci dzięki Stowarzyszeniu Kulturalno-Oświatowemu „Forum Lubońskie” przy ulicy Wschodniej 23a/62 w Luboniu. Dąb Pamięci jest pod opieką Zespołu Szkół nr 3 (Szkoła Podstawowa i Liceum).
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
