Jan Michał Madziara
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 8 sierpnia 1892 rok Gogołów, powiat krościeński, województwo lwowskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): major audytor
Miejsce kaźni i pochówku: Charków
Major audytor, syn Władysława i Bronisławy z domu Rotter, urodził się 8 sierpnia 1892 roku w Gogołowie w powiecie krośnieńskim. W latach 1907-1911 uczęszczał do Gimnazjum św. Anny w Krakowie. Rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. 3 września 1914 roku wcielony został do armii austriackiej. Walczył pod Gorlicami i Lwowem. 25 lipca 1915 roku dostał się do niewoli rosyjskiej, z której został zwolniony w 1918 roku. W listopadzie 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego. Uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1919-1920 w szeregach 12. Pułku Piechoty i 144. Pułku Piechoty. Został ranny.
W 1923 roku ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Jagiellońskim, uzyskując tytuł doktora praw.
Awansował na stopień porucznika. Stałą służbę rozpoczął w Wojskowych Sądach Rejonowych m.in. w Gnieźnie, a od 1924 roku w Katowicach. Awansował na stopień kapitana. W 1926 roku mianowany sędzią śledczym przy Sądach Wojskowych. W 1931 roku mianowany Kierownikiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Gnieźnie. Zamieszkał z rodziną w Poznaniu. Awansował do stopnia majora. W 1937 roku przeniesiony służbowo do IX Wojskowego Sądu Okręgowego w Brześciu jako sędzia śledczy.
Odznaczony: Krzyżem Zasługi, Medalem ochotniczym za wojnę 1918/1921, Medalem 10-lecia Niepodległości Polski i Medalem za długoletnią służbę wojskową.
Żonaty z Joanną z domu Galczewską, miał syna Jana (1932).
W grudniu 1939 roku rodzina otrzymała list, w którym major donosił, że przebywa na terenie Związku Radzieckiego w Starobielsku. Kolejna kartka, tym razem ostatnia, dotarła do rodziny również ze Starobielska w dniu 12 marca 1940 roku. Żona przez wiele lat poszukiwała męża na terenie ZSRR za pośrednictwem Czerwonego Krzyża – kilkakrotnie otrzymywała odpowiedzi odmowne.
Jeniec obozu NKWD w Starobielsku, zamordowany w siedzibie charkowskiego Zarządu NKWD i pochowany w Charkowie.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień podpułkownika.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Jan Michał Madziara został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017).
Literatura:
Charków, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [2]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Pisane miłością. Losy wdów katyńskich, tom 2 [27]
https://spgogolow.edupage.org/
źródło zdjęć: * materiały własne
przed willą przy ul. Szelągowskiej w Poznaniu.
źródło: https://ipn.gov.pl/
źródło: * materiały własne
z synem Janem w Poznaniu 1938 rok
źródło: * materiały własne
źródło: * materiały własne
Starobielsk, 11.XII.1939
Kochani!
Jestem zdrów i powodzi mi się dobrze. Proszę Was o nadesłanie mi od czasu do czasu wiadomości o tem co słychać u Was i jak się sprawuje Janek. Ja mogę pisać trochę rzadziej. Czy macie jakie wiadomości od Hanki lub o naszych rzeczach.
Życzę Wam Wesołych Świąt i szczęśliwego Nowego Roku i zasyłam dla Was i dla Janka najserdeczniejsze ucałowania. Janusz niech będzie grzeczny i dzielny.
Wasz Jan
Telegram ze Starobielska
Adresat: Hanka Madziara
Przytkowice bei Krakow
Gesund postkarte erhalten kuesse euch Madziara
Pocztówka otrzymana, buziaki Madziara
źródło: https://ipn.gov.pl/
Starobielsk, 11.I.1940
Kochani!
Otrzymałem dotychczas telegram. Bardzo się nim ucieszyłam zwłaszcza wiadomością o „matce” gdyż przypuszczam, że mieliście na myśli Hankę. Dajcie jej wiadomość o mnie i piszcie by zabrała dziecko. Może uzyskacie dla Januszka jakąś pomoc z racji położenia rodziców. Adres Wasz jest mi już znany więc zbyteczne podawać go na korespondencji. Od żony nie mam wiadomości. Jestem zdrów i powodzi mi się dotychczas dobrze. Jeżeli możecie przyślijcie mi 1 p. zelówek do butów halerowych, notatnik ze stażu, prostą ciemną rubaszkę wierzchnią. O ile .. proszę wyjaśnić co
się stało z rzeczami Hani …(ul. Unii Lubelskiej 22 u Kisłowskiej), może się coś ostawi (…). Polecam gorąco Was (…) Januszka i wysyłam dla Was i dziecka mojego najserdeczniejsze pozdrowienia i ucałowania. Czy Cezik nie wyjeżdża do Halki (…) to byłoby lepiej. Janusz bądź potrzeby (?) i grzeczny! Pa!
Pamiętający Was Jan
Adresat: Antoni Madziara
ul. Orzeszkowej, Łuck
Nadawca: Jan Madziara, Starobielsk,
data stempla nieczytelna
źródło: https://ipn.gov.pl/
Janek Madziara,
syn majora Jana Madziary
Urodzony w 1932 roku, w momencie wybuchu wojny miał 7 lat. Jak opisuje na filmie nagranym dla Poznańskiego Archiwum Myśli Mówionej – rodzina była razem w Brześciu. Matka Joanna, nauczyciel, musiała wrócić do Poznania na rozpoczęcie roku szkolnego. Janek co prawda chodził już do szkoły (poszedł we wrześniu 1938 roku, jako 6-latek do pierwszej klasy), ale ze względu na ogólną sytuację, rodzice podjęli decyzję, że zostanie z ojcem w Brześciu. Wydawało się, że będzie bezpieczniej z dala od zachodniej granicy. Mama wyjechała, Niemcy zaczęli bombardować Polskę. Chłopiec przeżył naloty, przesunięcia frontu, wejście wojsk sowieckich. Cały czas u boku Ojca, razem z nim trafił do niewoli. W trakcie marszu do obozu oficer sowiecki kazał zostawić „malczika”, którego dostała pod opieką obca kobieta. Ojca zobaczył ostatni raz kilka dni później, gdy zza płotu krzyknął do niego:
Jutro nas gdzieś wywożą!
W styczniu 1940 roku w Hrubieszowie udało mu się połączyć z Mamą.
źródło: wywiad Poznańskiego Archiwum Myśli Mówionej z Janem Madziarem
Aruswalde, dn. 26.XI.1939
Łaskawa Pani!
Znajduje się w niewoli niemieckiej, poprzednio w rosyjskiej, skąd wyjechałem dn. 1 b.m.
Mąż Pani dał mi karteczkę następującej treści:
Janek jest u Cesi Madziara w Łucku ul. Orzeszkowej 21. Ojciec Jan Madziara, czasowo w obozie jeńców w Szepietówce. Obaj dotychczas zdrowi. Jeżeli masz środki na utrzymanie dziecka, to wystaraj się o dokumenty na przejazd i zabierz go. Może i mnie uwolnią. Całuję Cię Jan.
Zrobił to w nadziei, że jadąc do domu oddam te karteczkę osobiście, no i wcześniej. Niestety nie miałem tej sposobności i czynie to teraz. Pisałem do rodziców w Poznaniu, ul. Szewska 6 m.12 i nie mam dotychczas wiadomości i odpowiedzi. Dlatego proszę łaskawą Panią, po otrzymaniu tegoż, o odpis czy ten list doszedł.
(Zaznaczam także, że wyżej wspomniana Szepietówka, to miejscowość Rosji Sowieckiej).
Z głębokim szacunkiem,
Stanisław Domagała
źródło listu: * materiały własne
Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej
Moskwa, 12 czerwca 1948 roku
Do Ob. Madziarowej Joanny
W odpowiedzi na list Obywatelki z dnia 23.XI.48 r. Wydział Konsularny Ambasady R.P. w Moskwie zawiadamia, że ob. Madziara Jan do Ambasady R.P. w Moskwie się nie zgłaszał ani też nie figuruje w ewidencji Ambasady.
Ewentualne dalsze poszukiwania można prowadzić za pośrednictwem PCK w Warszawie przez Stowarzyszenie Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca w Moskwie, które jest jedynie instytucją uprawnioną do poszukiwań na terenie ZSRR, osób zaginionych w czasie działań wojennych.
źródło: https://ipn.gov.pl/
Polski Czerwony Krzyż, 16.III. 1957
Obywatelka: Madziara Joanna
Poznań, ul. Noskowskiego 12
W związku ze zgłoszonym zapytaniem w sprawie MADZIARA Jan
s. Władysława i Bronisławy, ur. 8.VIII.1892 r. Gogolów
uprzejmie zawiadamiamy, że wiadomości o wyżej wymienionym nie posiadamy.
Przeprowadzone poszukiwania na terenie ZSRR dały wynik negatywny.
Kierownik Biura, J. Grabski
źródło: https://ipn.gov.pl/
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Jan Madziara otrzymał swój Dąb Pamięci przy Zespole Szkół w Gogołowie 316. Dąb pamięci został posadzony 11 listopada 2010 roku. Opiekę nad dębem sprawują uczniowie szkoły.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
Wspomnienia syna Jana…
Ojciec zdążył krzyknąć: „Jutro nas gdzieś wywożą!”
Jan Madziara wspomina ostatnie chwile ze swoim ojcem… już po aresztowaniu przez sowietów w 1939 roku.
źródło: https://historiamowiona.poznan.pl/relacje/jan-madziara/