
Henryk Aleksander Lewandowski
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 4 lutego 1900 rok Wola Stanomińska, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): kapitan
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 23-24 kwietnia 1940 roku
Kapitan, syn Józefa i Michaliny z domu Lewandowskiej, urodził się 4 lutego 1900 roku w Woli Stanomińskiej na Kujawach. Tam skończył szkołę powszechną w Gniewkowie. Brał udział w powstaniu wielkopolskim jako ochotnik. W Wojsku Polskim od lutego 1919 roku. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku, a następnie został oficerem służby stałej, czyli zawodowym żołnierzem. Odbył dwuletnie przeszkolenie w latach 1922-24 jako słuchacz Pierwszego Kursu Oficerskiej Szkoły dla Podoficerów w Bydgoszczy. Następnie został skierowany został do jednostki w podpoznańskim Biedrusku, gdzie pełnił funkcję dowódcy plutonu ciężkich karabinów maszynowych. W latach 1930-1937 był oficerem 12. Pułku Piechoty w Wadowicach. W 1937 roku przeniesiony do 7. Szpitala Okręgowego w Poznaniu. Kapitanem mianowany 19 marca 1938 roku.
Odznaczony Medalem Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości i Srebrnym Medalem za Długoletnią Służbę.
Pod koniec sierpnia 1939 roku wraz z pracownikami szpitala został ewakuowany na tereny wschodniej Polski. We wrześniu znalazł się w miejscowości Równe na Wołyniu. W niewyjaśnionych do dziś okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej.
Żonaty z Ireną z domu Perlikiewicz, miał syna Lecha (1931) oraz dwie córki Dorotę (1932) i Teresę (1939).
Wysłał list datowany na 29.11.1939, który dotarł do Pobiedzisk w styczniu 1940 roku.
Wyjeżdżając na wojnę przykazał synowi, by dbał o mamę i siostry. Ta chwila musiała mieć w sobie coś z przysięgi, ponieważ we wspomnieniach rodzinnych mowa jest o tym, że kapitan Lewandowski położył na ramieniu syna szablę. Malec miał wtedy ledwie osiem lat (…) Napisał stamtąd do rodziny jeden list i jedną kartkę. Pisał, że jest zdrowy a w obozie jest jednak kobieta też Lewandowska – Janina.
(źródło: http://www.pobiedziska.pl/wp-content/uploads/2020/04/HA_-LEWANI3.pdf)
Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa numer 040/3 z 20 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 23-24 kwietnia 1940 roku.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień majora.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Henryk Aleksander Lewandowski został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Wymieniony wśród ofiar sowieckich związanych z Pobiedziskami (1990).
Wg list ekshumacyjnych i dokumentów Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża przy ciele Henryka Lewandowskiego znaleziono: legitymację wojskową 12 pułku piechoty, wizytówka własna, wizytówka na nazwisko „Władysław Jan Stieber lek. med.” oraz pocztówki (0924).
Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]

Od lewej syn Lech, córka Dorota, córka Teresa.
źródło: * materiały własne

źródło: * materiały własne

źródło: * materiały własne

źródło: * materiały własne
Kozielsk, 21.XI.1939
Polska, Pani Irena Lewandowska
Poznań, Spokojna 4
albo
Pobiedziska Rynek 2, pow. Poznań
Kochana Irusiu!
Jestem w Z.S.R.R. przy dosyć dobrym zdrowiu. Co słychać u Ciebie. Czy jesteś z dziećmi przy zdrowiu. Odpisz mi jeden krótki list.
Kochana Irusiu gdybyś miała brak pieniędzy, to pożycz od braci. Ja wrócę.
Całuję Cię serdecznie i Lesia, Dosię i Terenię
Henryk
źródło: * materiały własne
(odpis listu)

Krzyż Katyński w Pobiedziskach
Postawiony w 1990 roku, aby upamiętnić zamordowanych przez NKWD mieszkańców Pobiedzisk w okresie międzywojennym.
W 2021 roku Biblioteka Publiczna w Pobiedziskach
zorganizowała wystawę „I nigdy nie wrócili – Katyń 1940”.
Został również odnowiony i zabezpieczony przed wilgocią Krzyż Katyński, a tabliczki epitafijne umieszczone na krzyżu w 1990 roku poddano renowacji i dodano nowe.
źródło: http://www.pobiedziska.pl/pamiec-dzialanie-pobiedziska-obchodza-wazne-rocznice/



źródło: https://bppob.pl/pobiedziski-slownik-biograficzny/#lewandowski
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Aleksander Henryk Lewandowski otrzymał swój Dąb Pamięci dzięki Spółdzielni Mieszkaniowej „Zielone Wzgórza” w Murowanej Goślinie na ulicy Rynek19.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.

Wspomnienia Krystyny…
Teść zginął za rok 1920…
Krystyna Lewandowska (z domu Rutkiewicz) – wspomina swojego teścia.
źródło: https://historiamowiona.poznan.pl/relacje/krystyna-lewandowska/
