Jakub Bojak
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 13 lipca 1896 rok Michałowo, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): przodownik Policji Państwowej
Miejsce kaźni i pochówku: Twer-Miednoje
Zamordowany: 17-21 kwietnia 1940 roku
Przodownik Policji Państwowej, syn Józefa i Antoniny z domu Nawrockiej, urodził się 13 lipca 1896 roku w Michałowie w województwie poznańskim w licznej, małorolnej rodzinie chłopskiej. Ukończył cztery klasy szkoły powszechnej. W czasie I wojny światowej był w armii niemieckiej (jak również dwaj inni bracia), podczas której został ranny. Walczył na froncie zachodnim, gdzie dostał się do niewoli francuskiej. Brał udział
w powstaniu wielkopolskim. Po powrocie do kraju służył w Wojsku Polskim, a w 1922 roku wstąpił do policji. Początkowo służbę pełnił w Poznaniu, następnie jako komendant posterunku Policji Państwowej w Kopanicy w powiecie wolsztyńskim. W lutym 1934 roku ukończył kurs komendantów posterunkowych Policji Państwowej w Warszawie. Pracował w komendach powiatowych Policji Państwowej w Ostrowie Wielkopolskim i Międzychodzie. W 1935 roku został przeniesiony na posterunek Policji Państwowej w Sowiej Górze w powiecie międzychodzkim jako komendant posterunku. We wrześniu 1939 roku był komendantem posterunku Policji Państwowej w Borui Kościelnej w powiecie wolsztyńskim. Przodownikiem mianowany 1 lutego 1935 roku.
Żonaty z Marią z domu Hoffman, miał jedną córkę Apolonię (1936).
Znajomy, Paweł Buśka więzień NKWD, który w ramach wymiany jeńców dostał się do Niemiec – pocztówką z dnia 14 marca 1940 roku poinformował, że spotkał Jakuba Bojaka w obozie NKWD w Ostaszkowie w listopadzie 1939 roku.
Jeniec obozu NKWD w Ostaszkowie, zamordowany w Twerze i pochowany w Miednoje. Lista wywózkowa numer 026/1 z 13 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany w okresie 17-21 kwietnia 1940 roku.
Jakub Bojak został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Przodownik Policji Państwowej jest również uhonorowany na jednej z tablic obelisku w Wolsztynie i wspominany podczas Marszów Pamięci. Znajduje się również na tablicy katyńskiej w Nowym Tomyślu (2010).
Literatura:
Miednoje, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [3]
Śladem zbrodni katyńskiej [5]
Martyrologia policjantów województwa poznańskiego II RP [10]
Nowotomyska lista Katyńska. Historia i pamięć. [12]
Katyń – wolsztyńska lista [21]
Zamordowani Kalininie pochowani w Miednoje [253]
Postanowienie sądu grodzkiego
Dnia 31 sierpnia 1949 roku Sąd Grodzki w Nowym Tomyślu (…) po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 1949 roku sprawy z wniosku Marii Bojakowej zamieszkałej w Nowym Tomyślu, postanawia:
I. Uznać Jakuba Bojaka za zmarłego (…)
II. Oznaczyć dzień 31 grudnia 1946, godz, 24-ta, jako chwilę śmierci Jakuba Bojaka.
Uzasadnienie: Na podstawie pocztówki pisanej przez Pawła Buśko z dnia 14.III.1940 oraz zeznać wnioskodawczyni Marii Bojak ustalił sąd, że Jakub Bojak (…) został ewakuowany na kierunku wschodnim, że w listopadzie 1939 roku przebywał w niewoli radzieckiej w obozie w Ostaszkowie i od tego czasu nie było o nim żadnej wiadomości (…).
Polski Czerwony Krzyż
Zarząd Główny
Warszawa, dnia 1990-12-21
Odpowiadając na list Pani skierowany do „Rodziny Katyńskiej” w Warszawie w sprawie uzyskania zaświadczenia potwierdzającego śmierć w obozie w Ostaszkowie BOJAK Jakub, ur. 13.VII.1896 roku syna Józefa przekazujemy posiadane informacje:
B O J A K Jakub, urodzony 1896 rok, syn Józefa przebywający w obozie dla jeńców wojennych w Ostaszkowie figuruje na wykazie sporządzonym przez NKWD w Moskwie w dniu 13.IV.1940 roku (str. 150 poz. 53) z poleceniem przekazania do dyspozycji szefa Zarządu NKWD Kalińskiej obł.
Nr akt sprawy: 4274.
Należy przyjąć, że BOJAK Jakub, urodzony 13.VII.1896 roku, syn Józefa został zamordowany w 1940 roku.
Kierownik Biura Informacji i Poszukiwań
Elżbieta Rejf
źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań
Archiwum Akt Nowych
Warszawa, dnia 1995-05-27
Z a ś w i a d c z e n i e
Archiwum Akt Nowych zaświadcza na podstawie niekompletnych akt Komendy Głównej Policji Państwowej (sygn. 332, 347, 359, 364, 372), że:
Jakub Bojak figuruje w spisie uczestników kursu komendantów z 7 lutego 1934 roku, 1 lutego 1935 roku otrzymuje awans na przodownika, oraz figuruje w wykazie szeregowych Policji Państwowej wyszkolonych województwa poznańskiego z 29 marca 1935 roku.
Kierownik oddziału IV
Udostępniania Archiwum Akt Nowych
mgr Janina Borowska
źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań
Pamięci Pomordowanym w 1940 roku przez NKWD
w Katyniu, Charkowie, Miednoje-Twer.
Obelisk Wolsztyn
Przy ulicy 5 Stycznia w Wolsztynie, przed budynkiem banku – stoi pomnik poświęcony pomordowanym przez NKWD w 1940 roku.
„Jeśli zapomnę o nich
Ty Boże na niebie
zapomnij o mnie”
Adam Mickiewicz
Dwie tablice upamiętniają 21 zamordowanych osób związanych z Wolsztynem.
W 2024 roku w trakcie X Wolsztyńskiego Marszu Pamięci wspomniano 50 osób.
źródło: https://poznan.ipn.gov.pl/pl7/aktualnosci/198684,X-Marsz-Katynski-Wolsztyn-6-kwietnia-2024.html
Tablica katyńska w Nowym Tomyślu
Wiecznej pamięci zamordowanych oficerów Wojska Polskiego
w Katyniu i Charkowie oraz funkcjonariuszy Policji
zamordowanych w Twerze i innych miejscach kaźni w 1940 roku
na rozkaz Stalina przez sowieckie NKWD
synom ziemi nowotomyskiej.
W Parku Miejskim przy ulicy Tysiąclecia 31 maja 2010 roku odsłonięto pamiątkową tablicę ofiar zbrodni katyńskiej. To nowe Miejsce Pamięci jest poświęcone 22 bohaterom, którzy własną krwią zapłacili za wierność swej Ojczyźnie. Inicjatorem lokalnej akcji upamiętniającej pomordowanych z rąk NKWD byli nauczyciele i dyrekcja Gimnazjum im. Feliksa Szołdrskiego w Nowym Tomyślu.
Do aktywnego udziału w projekcie sadzenia dębów zaproszono następujące szkoły:
Szkołę Podstawową nr 1 w Nowym Tomyślu
Szkołę Podstawową nr 2 w Nowym Tomyślu
Szkołę Podstawową w Borui Kościelnej
Szkołę Podstawową w Bukowcu
Szkołę Podstawową w Jastrzębsku Starym
Szkołę Podstawową w Sątopach
Szkołę Podstawową w Wytomyślu
Gimnazjum w Borui Kościelnej
Zespół Szkół Zawodowych i Licealnych im. dra Kazimierza Hołogi w Nowym Tomyślu.
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Jakub Bojak otrzymał swój Dąb Pamięci w Lasku Katyńskim w Poznaniu przy ulicy Polskiej.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
