Jan Bajoński
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 11 grudnia 1888 rok Raszkowo, powiat ostrowski, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): major rezerwy
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 13-14 kwietnia 1940 roku
Major rezerwy, syn Józefa i Anieli z domu Zielewskiej, urodził się 11 grudnia 1888 roku w Raszkowie koło Ostrowa Wielkopolskiego. Zmobilizowany do armii niemieckiej jako lekarz, walczył na froncie rosyjskim, w 1915 roku przeniesiony na front francuski. W styczniu 1919 roku dołączył do powstania wielkopolskiego. Walczył na froncie zachodnim pod Nakłem i Szubinem. Był komendantem pociągu sanitarnego, a następnie lekarzem 2. Pułku Ułanów.
Od marca 1920 roku brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej jako szef sanitarny 5. Brygady Jazdy. Wykazał się wyjątkową walecznością podczas odwrotu Brygady Jazdy z Ukrainy w walkach pod Rohoźną, za co otrzymał Order Virtuti Militari V klasy. W 1922 roku przeniesiony do rezerwy i przydzielony do 7. Szpitala Okręgowego. Powołany do wojska 24 sierpnia 1939 roku, wyjechał 28 sierpnia do Szpitala Okręgowego nr 2 w Białowieży. W nieustalonych okolicznościach dostał się do niewoli sowieckiej 18 września i został osadzony w Ostaszkowie, w listopadzie przeniesiony do obozu w Kozielsku.
Odznaczony także Krzyżem Walecznych i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.
W latach 1894-1900 uczęszczał do Szkoły Powszechnej w Raszkowie. Absolwent gimnazjum humanistycznego w Ostrowie Wielkopolskim z 1909 roku. W tym samym roku rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie w Berlinie i Strasburgu. W czasie studiów należał do tajnej organizacji studentów polskich „Grupa Narodowa”. W latach 1912-1913 był przewodniczącym Bratniej Pomocy Studentów Polskich. Studia medyczne ukończył w 1914 roku, a w 1916 roku uzyskał stopień doktora medycyny w Berlinie. W 1921 roku podjął pracę na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Poznańskiego w specjalności położnictwa i ginekologii. W 1928 roku habilitował się i następnie został mianowany docentem. Ordynator kliniki. Należał do Polskiej Korporacji Akademickiej Lechia i od 1937 roku do 1939 roku pełnił funkcję jej kuratora z ramienia uczelni. Członek stowarzyszeń lekarskich oraz Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, w ramach którego od 1928 roku był sekretarzem komisji lekarskiej. Autor około 50 prac naukowych, przeważnie w „Ginekologii Polskiej” i „Nowinkach Lekarskich”. Mieszkał w Poznaniu.
Żonaty z Józefą z domu Preibisz, miał dwie córki: Zofię Teresę (1929) i Irenę Marię (1932).
Rodzina otrzymała kartki z obozu w Kozielsku.
Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa numer 022/3 z 9 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 13-14 kwietnia 1940 roku.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień podpułkownika.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Jan Bajoński został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017).
Wg list ekshumacyjnych i dokumentów Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża przy ciele Jana Bajońskiego zostały odnalezione: legitymacja nadania Krzyża Virtuti Militari, krzyż Virtuti Militari, wizytówki, listy oraz karty pocztowe (01484).
Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Pamięci pracowników uczelni poznańskich – ofiar zbrodni katyńskiej [13]
Powstańcy wielkopolscy w grobach katyńskich [15]
Żołnierska droga przez Mękę. Wielkopolanie w obozach sowieckich. Tom 2 [18]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich [29]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]
Zbrodnia katyńska. Wielkopolanie w dołach śmierci, Katynia, Charkowa i Miednoje [33]
https://pl.wikipedia.org/wiki/Jan_Bajo%C5%84ski
https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/VM/I.482.38-2924.pdf
Powstaniec wielkopolski
Zaświadcza się na podstawie dokumentów archiwalnych,
że ob. Bajoński Jan syn Józefa urodzony 11.12.1888 roku był zweryfikowany przed 1939 roku jako powstaniec wielkopolski i ujęty w ewidencji Biura Historycznego DOK-VII w Poznaniu pod numerem 23440.
Szef Centralnego Archiwum Wojskowego
Jan Bajoński, powstaniec wielkopolski (z prawej) >>>
źródło: * materiały własne
Order Virtuti Militari
W czasie odwrotu V Brygady Jazdy, 1 VI 1920 w bitwie pod Rohoźną mjr Bajoński ostatni opuścił pole walki, zabierając rannych.
W bojach 26-28 VIII 1920 pod Sczurowicami, kiedy okazało się, że w wiosce częściowo już zajętej przez wroga pozostał ciężko ranny oficer, mjr Bajoński z kilkoma sanitariuszami mimo silnego ostrzału wydostał rannego, sam cudem unikając śmierci.
Za czyny te został odznaczony Orderem VM 5 kl. nr 5348. Odznaczony również Krzyżem Walecznych.
Szczegółowy opis czynów
Major lekarz Jan Bajoński odznaczył się niejednokrotnie walecznością znajdując się zawsze w pierwszej linii bojowej pułku:
Podczas odwrotu 5. Brygady Jazdy z Ukrainy w walkach pod Rohoźną major Bajoński pod ogniem artylerji nieprzyjaciela został dla zabrania rannych czem dodał otuchy w dezercjach pozostałych ułanów z tylnego ubezpieczenia pułku i przyczynił się do pomyślnego wycofania pułku.
Pod Szczurowiczami dowiedziawszy się, iż pozostawiono rannego oficera w wiosce częściowo zajętej przez nieprzyjaciela mjr Bajoński z kilkoma
zaledwie sanitariuszami pod ogniem dotarł do rannego i wywiózł z narażeniem własnego życia.
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/VM/I.482.38-2924.pdf
Zaświadczenie
Czyny bohaterskiego lekarza pułkowego majora Bajońskiego jako naoczny
świadek stwierdzam
St. Woźny, porucznik
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/VM/I.482.38-2924.pdf
oraz panią Rogalewską z dziećmi, 1936 rok
źródło zdjęć: * materiały własne
z dnia 20 czerwca 1920 roku
Wniosek – Krzyż Walecznych
Lekarz major Bajoński Jan, pełniąc w pułku funkcję lekarza pułkowego, będąc jednocześnie szefem sanitarnym 5. Brygady Jazdy w bitwie pod Koziatyniem
dnia 26.4.1920 r. wypełniał więcej niż swój obowiązek, przechodząc na miejsce bezpośredniej walki i nie bacząc na silny ogień nieprzyjacielski opatrywał rannych, przyświecając przykładem podczas całej walki, która trwała kilkanaście godzin. Absolutna ufność w pomoc sanitarną, jaką wzbudzał swoim poświęceniem lek. Major Bajoński niemało się przyczyniła do wzmocnienia ducha i odwagi w pułku. Lek. Major Bajoński wypełniając w całej kampanii tegorocznej swoje obowiązki po bohatersku i z
największym poświęceniem zasługuje ze wszechmiar na proponowane odznaczenie
Podpis świadka: Kornicki rotmistrz
źródło zdjęć i materiałów: * materiały własne
Zaświadczenie rejestracyjne
Poznań, dnia 7 stycznia 1935 rok
Urząd Wojewódzki w Poznaniu zaświadcza, że
p. doc. dr med. Jan Bajoński urodzony w roku 1888
na podstawie przedłożonych dokumentów:
Poświadczenie obywatelstwa polskiego, wydanego przez Zarząd Miejski w Poznaniu dnia 30 listopada 1934 roku (nr 3481/34).
Dyplomu lekarskiego i aprobacji, wydanej przez Ministra Spraw Wewnętrznych w Berlinie dnia 3 sierpnia 1914 roku
jest uprawniony do wykonywania praktyki lekarskiej w Państwie Polskim po uprzednim wpisaniu się na listę członków właściwej okręgowej izby lekarskiej.
Za Wojewodę
J. Zaroski, Naczelnik Wydziału
Nominacja na stanowisko prymariusza
Poznań 14 sierpnia 1937 rok
Starosta Krajowy w Poznaniu
L.dz. 3334/37-0.08
N o m i n a c j a
——————–
Na zasadzie &17 a ordynacji służbowej dla urzędników Poznańskiego Województwa Związku Komunalnego w brzmieniu, ustalonym uchwałą Sejmiku Wojewódzkiego z dnia 30 stycznia 1931 roku, zatwierdzonej dekretem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z dnia 29 lutego 1932 roku Nr SS 81/1, mianuję niniejszym
p. dr Jana B a j o ń s k i e g o
z Poznania, urodzonego dnia 11 grudnia 1888 roku za czas od 1 sierpnia 1937 roku na dożywocie prymariuszem Zakładu Położniczo-Ginekologicznego Poznańskiego Samorządu Wojewódzkiego na stanowisku, przewidzianym w statucie etatów stanowisk służbowych dla pracowników tego zakładu pod L.p. 7 z prawem do emerytury jakoteż do grodza wdowiego i sierocego.
Pan dr Jan Bajoński staje się przez tę nominację stałym urzędnikiem Poznańskiego Wojewódzkiego Związku Komunalnego grupy VI (szóstej). Do niego mają zastosowanie wszelkie prawa i obowiązki, przewidziane w teraźniejszych lub przyszłych przepisach i regulaminach, dotyczących stałych urzędników Poznańskiego Wojewódzkiego Związku Komunalnego.
Do wymiaru uposażenia liczy się p. dr Bajońskiemu czas od 1 lipca 1921 roku, a do wymiaru zaopatrzenia emerytalnego oraz grosza wdowiego i sierocego czas od 5 sierpnia 1914 roku przy czym czas służby w armii polskiej od 10 stycznia 1919 do 18 marca 1921 liczy się podwójnie oraz 4 lata studiów wyższych.
W sprawie wymiaru uposażenia, zaopatrzenia emerytalnego oraz grosza wdowiego i sierocego dr Bajońskiego miarodajna jest ordynacja służbowa z dnia 30 stycznia 1931 roku dla urzędników Poznańskiego Wojewódzkiego Związku Komunalnego, z uwzględnieniem późniejszych zmian.
Wyraża się przeświadczenie, że p. dr Bajoński okaże się godnym zaufania w nim położonego, że spełniać będzie sumiennie swe obowiązki i zachowywać się będzie w służbie i poza służbą tak, jak to przystoi na urzędnika polskiego.
Starosta Krajowy, dr. Głowacki
źródło: * materiały własne
Kartka, 24 sierpnia 1939 rok
Nagłówek recepty:
Docent Uniwersytetu Poznańskiego, Dr med. Jan Bajoński, specj.
Ginekolog, Poznań, ul. Patrona Jackowskiego 39, tel. 7696
Upoważniam p. Józefę Bajońską do odebrania kwoty …zł
z Ubezp. Społ. w Poznaniu za sierpień 39.
J. Bajoński
źródło: * materiały własne
Testament – ostatnia wola
Poznań, dnia 24 sierpnia 1939 rok
Docent Uniwersytetu Poznańskiego
Dr Bajoński
Specjalista w chorobach kobiecych i w położnictwie
tel. 76-96
Poznań, Patrona Jackowskiego 37
Zapisuję cały mój majątek ruchomy i nieruchomy żonie mojej Józefie Bajońskiej z domu Preibiszowej, a po jej zgonie dzieciom Zofii i Irenie
Doc. Dr Bajoński Jan
źródło: * materiały własne
Kozielsk, 20 listopada 1939 r.
Kochana Józko, Najdrożsi Moi!
Jestem zdrów, moi najbliżsi znajomi z Poznania również. Hanka niewątpliwie jest już w Poznaniu. Dajcie odwrotnie odpowiedź co się z Wami dzieje. Czy przez cały czas byliście w Poznaniu czy w Skorzęcinie. Niechaj dzieci napiszą kilka słów. Proszę o wiadomość tylko natury osobistej. Jak z Tobą, Józko droga, cóż Matki, dzieci, Ina Jaroś, Stefan, Zosia z Chełmońskiego? Odpisywać proszę jedynie na moje listy i tylko Ty. Myślami stale z Wami!
Serdeczne ucałowania rączek dla Was wszystkich wzgl. ściskam Was a
zwłaszcza Ciebie Józefo i kochane moje dzieci Wasz Jaś
Pozdrowienie dla prof. Kowalskiego czy Uniwersytet uruchomiony? Zechciej Prof. powiadomić.
Adres mój: ZSRR (Rosja), Kozielsk, Okręg Smoleński, skrzynka poczt. 12
Jan Józefowicz Bajoński
źródło listów: * materiały własne
Kozielsk, 25 października 1939 r.
Najdroższa Józko
Kochane moje Aniołki, Zosiaku i Irko,
Mamo Anielu i Helu, Janeczko (..) i Zosiu z dziećmi
Wierzcie mi, ze stale myślami jestem z wami. Oby Opatrzność zrządziła,
byśmy znowu mogli być razem. Sadzę, ze wszystkim Wam zdrowie dopisuje i że nie ucierpieliście przez działania wojenne. Anka się mną bardzo opiekowała
Z całego serca Was wszystkich ściskam i całuję, zwłaszcza Ciebie Kochana Moja Józko i moje bobasy Wasz na zawsze Jaś
Kozielsk, … 1940 rok
Kochana Józko oraz moje ptaszki, Zochno i Irko.
Więcej nie piszę tylko Boga proszę gorąco niech Najwyższy ma Was Wszystkich w swojej opiece i pod skrzydłami Najwyższego byście przetrwali bezpiecznie. Co Bóg dopuści, a z nadzieją wewnątrz, że będą
inne chwile w życiu Waszem. Zła dziś tyle. Proście Boga z ufnością, że o Was kocha, tak samo i ja Was kocham. I tylko wierzę, że wszystko zmieni się na lepsze.
Ściskam całą Waszą trójkę serdecznie i życzę wyswobodzenia w całej pełni a maleńkim milionowe uściski aż do zobaczenia.
Dniami i nocami myślę o Was i proszę Boga o zmiłowanie się nad Wami. Jeszcze raz uściski i do zobaczenia się, matko i babciu…
źródło: * materiały własne
Who is who, 14 maja 1945 rok
Szanowny Panie Dr Bajonski,
Mam zaszczyt poinformować Pana, że Pana nazwisko znalazło się w naszym zestawieniu za rok 1945 książki WHO’s Important in Medicine,
w którym odnotowano kariery wybitnych lekarzy, chirurgów, nauczycieli medycyny i administratorów szpitali.
Proszę wypełnić i odesłać załączony krótki kwestionariusz. Jeśli czas pozwoli, z przyjemnością prześlę Państwu kopię poprawionej biografii przed publikacją. Oczywiście nie mam żadnych zobowiązań.
Z poważaniem,
S.A. Kaye
Nazwisko doktora Jana Bajońskiego – wybitnego specjalisty zostało umieszczone w wydaniu WHO’s WHO w 1945 roku.
źródło: * materiały własne
Tablica pamiątkowa (odlew)
Umieszczona dnia 28 lipca 1986 roku w ogólnokrajowej izbie pamięci Korporacyjnej w kościele akademickim Św. Anny w Warszawie
(w wieży bernardyńskiej – wymiary tablicy 80x57cm).
Korporacja “Lechia” (K! Lechia) jest męskim stowarzyszeniem studenckim, które powstało na Uniwersytecie Poznańskim w roku 1920. Opiera się o: wiarę, patriotyzm, zdobywanie wiedzy i rozwijanie przyjaźni wśród członków. Ważnym elementem tożsamości Lechii są również tradycje filomackie i filareckie, jak też etos rycerski.
Przedwojenna “Lechia” liczyła ok. 200 członków, z których większość stanowili sędziowie, adwokaci i lekarze. Patronem Korporacji był dowódca Powstania Wielkopolskiego gen. Józef Dowbor-Muśnicki. Oficjalna działalność “Lechii” skończyła się w 1939 roku. Wielu członków Korporacji zginęło w czasie niemieckiej okupacji i komunistycznej dyktatury. Po 1945 roku żyjący Lechici spotykali się nieoficjalnie kilka razy do roku aż do reaktywacji, która nastąpiła na początku lat dziewięćdziesiątych.
pozycja 1484. Bajoński Jan, dr med, major, docent Uniwersytet w Poznaniu,
zamieszkały Poznań, ul. Patrona Jackowskiego
źródło: * materiały własne
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Jan Bajoński otrzymał swój Dąb Pamięci w Starostwie Powiatowym w Radomiu, przy ulicy Domagalskiego 7.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
