A B C D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S T U V W X Z
Edmund Nowak

Edmund Nowak

DANE PODSTAWOWE

Data i miejsce urodzenia: 3 grudnia 1891 rok Półwiosek Stary koło Konina, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): podpułkownik
Miejsce kaźni i pochówku: Twer-Miednoje
Zamordowany: 8-9 kwietnia 1940 roku

Podpułkownik, ksiądz, kapelan Wojska Polskiego, urodził się 3 grudnia 1891 roku w Półwiosku Starym koło Konina, syn Franciszka i Zuzanny z domu Przędzik. W 1906 roku uczył się w gimnazjum w Koninie, wkrótce przeniósł się do Szkoły Handlowej w Kaliszu, a następnie wstąpił do Seminarium Duchownego we Włocławku. W 1915 roku uzyskał święcenia kapłańskie i pięć lat pracował jako katecheta i wikariusz w Aleksandrowie Kujawskim, Włocławku, Dłutowie, Działoszynie i Brzeźniu w powiecie sieradzkim. Członek Związku Strzeleckiego. Był wielkim społecznikiem, zakładał szkoły powszechne i krawieckie, ochronki, biblioteki, czytelnie, kółka rolnicze, utrzymywał kontakty z POW.
W roku 1919 ochotniczo służył w wojsku jako kapelan kontraktowy, a od maja 1920 roku został przyjęty do pracy na kapelana zawodowego w 3. Pułku Ułanów w stopniu kapitana. Po zakończeniu wojny do 1933 roku pracował jako kapelan w garnizonach w Grodnie, Wołkowysku, Złoczowie i Nowej Wilejce. Studiował historię na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, ukończył ją w 1930 roku ze stopniem magistra filozofii. W 1938 roku obronił rozprawę doktorską na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie pt. Rys dziejów duszpasterstwa wojskowego w Polsce 968-1831.
W 1934 roku awansowany na stopień majora, objął obowiązki administratora lubelskiej parafii wojskowej i został dziekanem Okręgu Korpusu II w Lublinie. W sierpniu 1939 roku mianowany szefem duszpasterstwa Armii Lublin i awansowany na stopień podpułkownika. We wrześniu, razem z Dowództwem Okręgu Korpusu II, ewakuował się na wschód i we Włodzimierzu Wołyńskim dostał się do niewoli sowieckiej.
Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski IV klasy i Złotym Krzyżem Zasługi.

28 października 1939 roku przebywał w kozielskim obozie NKWD, skąd 23 grudnia 1939 roku przekazany do obozu NKWD w Ostaszkowie. Jeniec obozu NKWD w Ostaszkowie, zamordowany w Twerze i pochowany w Miednoje. Lista wywózkowa numer 05/3 z 6 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany w okresie 8-9 kwietnia 1940 roku.

Kapelan zawodowy wyznania rzymsko-katolickiego. Kandydat do procesu beatyfikacji.

Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień pułkownika.

Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.

Edmund Nowak został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Upamiętniony wśród 32 kapelanów katyńskich w Kalwarii Pacławskiej (2019).

Literatura:
Miednoje, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [3]
Kaliszanie – ofiary zbrodni katyńskiej [9]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
http://www.2lo.kalisz.pl/index.php/szkola/historia-szkoly/lista-katynska [37]
Zamordowani Kalininie pochowani w Miednoje [253]


Informacja

Informacja kierownictwa Zarządu ds Jeńców Wojennych
grudzień 1939


[…] gdy zaczęły się kary za udział w modlitwach – zastąpiono je kilkuminutową ciszą. Trzeba sobie wyobrazić wnętrze dawnej prawosławnej cerkwi, w której mieści się sześciuset więźniów. Pięciopiętrowe rusztowania drewnianych nar wypełniają całą niemal przestrzeń. […] Wieczorem około godziny 9-tej gwar rozmów i codzienna krzątanina […]. Od strony chóru, tonącego w zupełnej ciemności, odzywał się głos: „Zarządzam trzyminutową ciszę”. Wtedy zamierało wszelkie życie w tym ludzkim ulu i każdy milkł, stając w miejscu, gdzie zastało go wezwanie. […] W listopadzie i grudniu 1939 r. organizowano w obozie nocne nabożeństwa. Kapelani wojskowi odprawiali Mszę świętą i udzielali Komunii świętej w formie chleba, pochodzącego z racji obozowych. […] Rychło jednak władze obozowe dowiedziały się o tych nabożeństwach i kilku księży poszło za karę do tzw. karceru. […] w noc wigilijną r. 1939 […] prawie wszyscy nasi kapelani zostali wywołani i wywiezieni w nieznanym kierunku.

źródło: Zbrodnia Katyńska. Wielkopolanie w dołach śmierci. Wystawa IPN.


Upamiętnienie

Tablica pamiątkowa
i Aleja Dębów Pamięci Kapelanów Katyńskich
przy kaplicy „Ukrzyżowanie”

Pamięci Kapelanów Wojska Polskiego
Ofiar Zbrodni Katyńskiej
Zamordowanych przez Sowietów

w 1940 roku

Wśród 32 kapelanów upamiętniono trzech związanych z województwem poznańskim:

podpułkownik Andrzej Niwa (1900-1940)
podpułkownik Edmund Nowak (1900-1940)
generał brygady Czesław Wojtyniak (1891-1940)

Obelisk Kalwaria Pacławska upamiętniający 21 kapelanów wojskowych zamordowanych w Katyniu w 1940 roku.

Uroczystość
w Kalwarii Pacławskiej

12 maja 2019 roku odbyła się uroczystość odsłonięcia i poświęcenia tablicy pamiątkowej i Alei Dębów Pamięci Kapelanów Katyńskich przy kaplicy „Ukrzyżowanie”. Aleja jest częścią drogi krzyżowej.
Kapłani różnych obrządków odmówili modlitwy w intencji ofiar zbrodni w Katyniu i innych miejscach kaźni, zamordowanych w 1940 roku. Poświęcenia dokonali Metropolita Przemyski abp Adam Szal oraz Metropolita Przemysko-Warszawski Kościoła Greckokatolickiego w Polsce abp Eugeniusz Popowicz.

źródło: https://archiwalna.przemyska.pl/2019/05/12/kalwaria-paclawska-poswiecenie-alei-debow-pamieci-kapelanow-katynskich/


Tablica pamiątkowa
Duchownym Wojskowym Wyznania Katolickiego
Wiernym Sługom Krzyża Pańskiego
Ofiarom Zbrodni Katyńskiej

Pamiątkowa tablica poświęcona 26 kapelanom rzymskokatolickim
oraz 1 kapelanowi greckokatolickiemu zamordowanym przez NKWD
w 1940 roku. Została umieszczona w bazylice mniejszej pw. Trójcy Świętej i sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego znajdującej się na Łysej Górze w Górach Świętokrzyskich, na terenie diecezji sandomierskiej.
Odsłonięta w krużgankach w 2021 roku.

Wśród 27 kapelanów upamiętniono trzech związanych z województwem poznańskim:
podpułkownik Andrzej Niwa (1900-1940)
podpułkownik Edmund Nowak (1900-1940)
generał brygady Czesław Wojtyniak (1891-1940)

źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylika_na_%C5%9Awi%C4%99tym_Krzy%C5%BCu

Tablica duchownych zamordowanych w Katyniu Święty Krzyż

Katyń…
ocalić od zapomnienia

Edmund Nowak otrzymał swój Dąb Pamięci przy Szkole Podstawowej im. A. Mickiewicza w Golenicach, Myślibórz.

Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.

Katyń... Ocalić od zapomnienia

Powiązane wpisy

Scroll to Top