
Edmund Nowak
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 3 grudnia 1891 rok Półwiosek Stary koło Konina, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): podpułkownik
Miejsce kaźni i pochówku: Twer-Miednoje
Zamordowany: 8-9 kwietnia 1940 roku
Podpułkownik, ksiądz, kapelan Wojska Polskiego, urodził się 3 grudnia 1891 roku w Półwiosku Starym koło Konina, syn Franciszka i Zuzanny z domu Przędzik. W 1906 roku uczył się w gimnazjum w Koninie, wkrótce przeniósł się do Szkoły Handlowej w Kaliszu, a następnie wstąpił do Seminarium Duchownego we Włocławku. W 1915 roku uzyskał święcenia kapłańskie i pięć lat pracował jako katecheta i wikariusz w Aleksandrowie Kujawskim, Włocławku, Dłutowie, Działoszynie i Brzeźniu w powiecie sieradzkim. Członek Związku Strzeleckiego. Był wielkim społecznikiem, zakładał szkoły powszechne i krawieckie, ochronki, biblioteki, czytelnie, kółka rolnicze, utrzymywał kontakty z POW.
W roku 1919 ochotniczo służył w wojsku jako kapelan kontraktowy, a od maja 1920 roku został przyjęty do pracy na kapelana zawodowego w 3. Pułku Ułanów w stopniu kapitana. Po zakończeniu wojny do 1933 roku pracował jako kapelan w garnizonach w Grodnie, Wołkowysku, Złoczowie i Nowej Wilejce. Studiował historię na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie, ukończył ją w 1930 roku ze stopniem magistra filozofii. W 1938 roku obronił rozprawę doktorską na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie pt. Rys dziejów duszpasterstwa wojskowego w Polsce 968-1831.
W 1934 roku awansowany na stopień majora, objął obowiązki administratora lubelskiej parafii wojskowej i został dziekanem Okręgu Korpusu II w Lublinie. W sierpniu 1939 roku mianowany szefem duszpasterstwa Armii Lublin i awansowany na stopień podpułkownika. We wrześniu, razem z Dowództwem Okręgu Korpusu II, ewakuował się na wschód i we Włodzimierzu Wołyńskim dostał się do niewoli sowieckiej.
Odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski IV klasy i Złotym Krzyżem Zasługi.
28 października 1939 roku przebywał w kozielskim obozie NKWD, skąd 23 grudnia 1939 roku przekazany do obozu NKWD w Ostaszkowie.
Jeniec obozu NKWD w Ostaszkowie, zamordowany w Twerze i pochowany w Miednoje. Lista wywózkowa numer 05/3 z 6 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany w okresie 8-9 kwietnia 1940 roku.
Kapelan zawodowy wyznania rzymsko-katolickiego. Kandydat do procesu beatyfikacji.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień pułkownika.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Edmund Nowak został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Upamiętniony wśród 32 kapelanów katyńskich w Kalwarii Pacławskiej (2019).
Literatura:
Miednoje, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [3]
Kaliszanie – ofiary zbrodni katyńskiej [9]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
http://www.2lo.kalisz.pl/index.php/szkola/historia-szkoly/lista-katynska [37]
Zamordowani Kalininie pochowani w Miednoje [253]
Tablica pamiątkowa
i Aleja Dębów Pamięci Kapelanów Katyńskich
przy kaplicy „Ukrzyżowanie”
Pamięci Kapelanów Wojska Polskiego
Ofiar Zbrodni Katyńskiej
Zamordowanych przez Sowietów
w 1940 roku
Wśród 32 kapelanów upamiętniono trzech związanych z województwem poznańskim:
podpułkownik Andrzej Niwa (1900-1940)
podpułkownik Edmund Nowak (1900-1940)
pułkownik Czesław Wojtyniak (1891-1940)

Uroczystość
w Kalwarii Pacławskiej
12 maja 2019 roku odbyła się uroczystość odsłonięcia i poświęcenia tablicy pamiątkowej i Alei Dębów Pamięci Kapelanów Katyńskich przy kaplicy „Ukrzyżowanie”. Aleja jest częścią drogi krzyżowej.
Kapłani różnych obrządków odmówili modlitwy w intencji ofiar zbrodni w Katyniu i innych miejscach kaźni, zamordowanych w 1940 roku. Poświęcenia dokonali Metropolita Przemyski abp Adam Szal oraz Metropolita Przemysko-Warszawski Kościoła Greckokatolickiego w Polsce abp Eugeniusz Popowicz.
źródło: https://archiwalna.przemyska.pl/2019/05/12/kalwaria-paclawska-poswiecenie-alei-debow-pamieci-kapelanow-katynskich/
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Edmund Nowak otrzymał swój Dąb Pamięci przy Szkole Podstawowej im. A. Mickiewicza w Golenicach, Myślibórz.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
