Czesław Wojtyniak
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 19 lipca 1891 rok Puszczykowo, powiat poznański, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): pułkownik
Miejsce kaźni i pochówku: Twer-Miednoje
Zamordowany: 5-6 kwietnia 1940 roku
Ksiądz prałat, pułkownik, syn Walentego i Agnieszki, urodził się 19 lipca 1891 roku w Puszczykowie pod Poznaniem. Po ukończeniu Szkoły Powszechnej w Puszczykowie naukę kontynuował w Poznaniu w Königliches Auguste-Victoria-Gymnasium (obecnie I Liceum Ogólnokształcące w Poznaniu im. Karola Marcinkowskiego). W 1903 roku został członkiem Towarzystwa Tomasza Zana, a następnie przewodniczącym koła. Po uzyskaniu świadectwa dojrzałości wstąpił do seminariów duchownych w Poznaniu i Gnieźnie. Święcenia kapłańskie otrzymał 14 grudnia 1914 roku. Od 1 stycznia 1915 roku pracował jako wikariusz w Pniewach i w Kostrzynie Wielkopolskim. W październiku 1915 roku został powołany do wojska niemieckiego i jako kapelan pełnił służbę do 1918 roku. W powstaniu wielkopolskim niósł posługę duchową walczącym w kompanii kościańskiej. W Wojsku Polskim od stycznia 1919 roku jako kapelan 15. Pułku Ułanów, a od grudnia 1919 roku proboszcz 14. Dywizji Piechoty. Po wojnie polsko-bolszewickiej skierowany do posługi duszpasterskiej na Śląsku w trakcie III powstania śląskiego.
W 1922 roku mianowany został zastępcą szefa Służby Duszpasterskiej Okręgu Korpusu VII i proboszczem poznańskiej parafii wojskowej Świętego Józefa Oblubieńca. 1 września 1929 roku powołany na kapelana Brygady Korpusu Ochrony Pogranicza w Nowogródku, a od 1930 roku na dziekana Okręgu Korpusu IX w Brześciu. W 1939 roku pełnił funkcję Kanclerza Kurii Polowej Wojska Polskiego w Warszawie. Podpułkownikiem ze starszeństwem mianowany 1 czerwca 1919 roku, a pułkownikiem 19 marca 1937 roku.
Odznaczony dwukrotnie Krzyżem Walecznych, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.
Początkowo był przetrzymywany w Wołoczyskach. 28 października 1939 roku przebywał w kozielskim obozie przejściowym NKWD, skąd 29 października 1939 roku przekazany do obozu NKWD w Kozielsku. 23 grudnia 1939 roku został wywieziony z obozu i przekazany do obozu NKWD w Ostaszkowie, do którego przybył 29 grudnia 1939 roku. Jeniec obozu NKWD w Ostaszkowie, zamordowany w Twerze i pochowany w Miednoje. Lista wywózkowa bez numeru z 1 kwietnia 1940 roku, rozstrzelany 5-6 kwietnia 1940 roku.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień generała brygady.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Czesław Wojtyniak został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Wymieniony na tablicach katyńskich poświęconych kapelanom wojskowym w Kalwarii Pacławskiej (2019) oraz na Łysej Górze (2021).
Literatura:
Miednoje, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [3]
Powstańcy Wielkopolscy w grobach katyńskich [15]
Powstańcy Wielkopolscy w mogiłach katyńskich [16]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
https://pl.wikipedia.org/wiki/Czes%C5%82aw_Wojtyniak
Zamordowani Kalininie pochowani w Miednoje [253]
Informacja
Informacja kierownictwa Zarządu ds Jeńców Wojennych
grudzień 1939
[…] gdy zaczęły się kary za udział w modlitwach – zastąpiono je kilkuminutową ciszą. Trzeba sobie wyobrazić wnętrze dawnej prawosławnej cerkwi, w której mieści się sześciuset więźniów. Pięciopiętrowe rusztowania drewnianych nar wypełniają całą niemal przestrzeń. […] Wieczorem około godziny 9-tej gwar rozmów i codzienna krzątanina […]. Od strony chóru, tonącego w zupełnej ciemności, odzywał się głos: „Zarządzam trzyminutową ciszę”. Wtedy zamierało wszelkie życie w tym ludzkim ulu i każdy milkł, stając w miejscu, gdzie zastało go wezwanie. […] W listopadzie i grudniu 1939 r. organizowano w obozie nocne nabożeństwa. Kapelani wojskowi odprawiali Mszę świętą i udzielali Komunii świętej w formie chleba, pochodzącego z racji obozowych. […] Rychło jednak władze obozowe dowiedziały się o tych nabożeństwach i kilku księży poszło za karę do tzw. karceru. […] w noc wigilijną r. 1939 […] prawie wszyscy nasi kapelani zostali wywołani i wywiezieni w nieznanym kierunku.
źródło: Zbrodnia Katyńska. Wielkopolanie w dołach śmierci. Wystawa IPN.
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/KGiO/I_480_820.pdf
Wniosek na odznaczenie „Krzyżem Walecznych”
Ks.Czesław Wojtyniak dwukrotnie składał wniosek na odznaczenie Krzyżem Walecznych. Pierwszy został złożony w styczniu, a drugi w kwietniu 1921 roku.
Szczegółowy opis czynów:
Ksiądz proboszcz Wojtyniak spełniając swe kapłańskie obowiązki, z narażeniem własnego życia przebywał najczęściej na linji bojowej, krzepiąc moralnie żołnierzy, czym w znacznej mierze przyczyniał się do wielu zwycięstw.
Dnia 12 września 1920 roku, podczas ofensywy pod Brześciem Litewskim, silniejsze oddziały bolszewickie przedostały się na nasze tyły, rozdzielając naszą grupę w okolicach, na wschód od Motykał. Ksiądz Proboszcz Wojtyniak znajdując się przy północnej grupie, pragnąc przedostać się do grupy południowej, dokąd wzywały go obowiązki, nie zwracając uwagi na wielkie niebezpieczeństwo, przedarł się przez nieprzyjacielskie rejony i przywiózł jednocześnie cenne wiadomości, które posłużyły dla dalszego rozwoju akcji. Dnia 19 i 20/IX/20r. pod Prużankami i Różanami ks. Wojtyniak stale przebywał na linji ognia, składając dowody wielkiej odwagi osobistej.
Podpisał: dowódca, generał Konarzewski
Świadectwo
Niżej podpisani zaświadczamy, że byliśmy świadkami naocznymi walecznego i mężnego zachowania się ks. kapelana Wojtyniaka w dniach 7,8, 9 sierpnia 1919 r.
Poznań, dnia 23 kwietnia 1921 r.
Ppłk. Anders Władysław, mjr Traeger Albert
Pieczęć: 15. Pułk Ułanów Poznańskich (1. P. Uł. Wlkp)
Upamiętnienie
Tablica pamiątkowa
i Aleja Dębów Pamięci Kapelanów Katyńskich
przy kaplicy „Ukrzyżowanie”
Pamięci Kapelanów Wojska Polskiego
Ofiar Zbrodni Katyńskiej
Zamordowanych przez Sowietów
w 1940 roku
Wśród 32 kapelanów upamiętniono trzech związanych z województwem poznańskim:
podpułkownik Andrzej Niwa (1900-1940)
podpułkownik Edmund Nowak (1900-1940)
generał brygady Czesław Wojtyniak (1891-1940)
Uroczystość
w Kalwarii Pacławskiej
12 maja 2019 roku odbyła się uroczystość odsłonięcia i poświęcenia tablicy pamiątkowej i Alei Dębów Pamięci Kapelanów Katyńskich przy kaplicy „Ukrzyżowanie”. Aleja jest częścią drogi krzyżowej.
Kapłani różnych obrządków odmówili modlitwy w intencji ofiar zbrodni w Katyniu i innych miejscach kaźni, zamordowanych w 1940 roku. Poświęcenia dokonali Metropolita Przemyski abp Adam Szal oraz Metropolita Przemysko-Warszawski Kościoła Greckokatolickiego w Polsce abp Eugeniusz Popowicz.
źródło: https://archiwalna.przemyska.pl/2019/05/12/kalwaria-paclawska-poswiecenie-alei-debow-pamieci-kapelanow-katynskich/
Tablica pamiątkowa
Duchownym Wojskowym Wyznania Katolickiego
Wiernym Sługom Krzyża Pańskiego
Ofiarom Zbrodni Katyńskiej
Pamiątkowa tablica poświęcona 26 kapelanom rzymskokatolickim
oraz 1 kapelanowi greckokatolickiemu zamordowanym przez NKWD
w 1940 roku. Została umieszczona w bazylice mniejszej pw. Trójcy Świętej i sanktuarium Relikwii Drzewa Krzyża Świętego znajdującej się na Łysej Górze w Górach Świętokrzyskich, na terenie diecezji sandomierskiej.
Odsłonięta w krużgankach w 2021 roku.
Wśród 27 kapelanów upamiętniono trzech związanych z województwem poznańskim:
podpułkownik Andrzej Niwa (1900-1940)
podpułkownik Edmund Nowak (1900-1940)
generał brygady Czesław Wojtyniak (1891-1940)
źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylika_na_%C5%9Awi%C4%99tym_Krzy%C5%BCu
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Czesław Wojtyniak otrzymał swój Dąb Pamięci dzięki staraniom Zespołu Szkół w Przebrodzie 15, Suwałki.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
