Józef Rzepka
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 20 kwietnia 1909 rok Daromin, powiat sandomierski, województwo kieleckie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): podporucznik rezerwy
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 30 kwietnia 1940 roku
Podporucznik rezerwy, syn Jana i Anny z domu Mańki, urodził się 20 kwietnia 1909 roku w Darominie w powiecie sandomierskim. Absolwent kursu w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 7 w Śremie z 1931 roku. Należał do 60. Pułku Piechoty. Podporucznikiem rezerwy piechoty ze starszeństwem mianowany 1 stycznia 1933 roku. Ćwiczenia rezerwy odbył w latach 1932, 1934, 1936 i 1938. W 1937 roku przeniesiony został do 55. Pułku Piechoty. Zmobilizowany do Ośrodka Zapasowego 14. Dywizji Piechoty w Kutnie.
Zmobilizowany 25 sierpnia 1939 roku i skierowany do ośrodka zapasowego, został dowódcą plutonu w batalionie zapasowym pułku. Walczył na wschodzie. 28 września po otoczeniu przez wojska sowieckie, Rosjanie zwolnili szeregowców, a oficerów zatrzymali i osadzili w obozie.
Ukończył seminarium nauczycielskie w Krotoszynie w 1929 roku. Był nauczycielem kontraktowym w Dusinie, powiat gostyński, a następnie nauczycielem tymczasowym w Gostyniu (1931) i w Piaskach (1932-1935). W 1934 roku zdał egzamin na nauczyciela publicznych szkół powszechnych przed Państwową Komisją Egzaminacyjną w Rawiczu. W latach 1936-1939 był nauczycielem i kierownikiem Szkoły Powszechnej w Zglińcu w powiecie kościańskim. Społecznie działał w Związku Strzeleckim, a jako działacz społeczny służył radami i w miarę możliwości pomagał również praktycznie.
Żonaty z Janiną z domu Skrzypczak, miał córkę Hannę (1938) i syna Zbigniewa (1937).
Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa numer 052/2 z 27 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 30 kwietnia w lesie katyńskim.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień porucznika.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Józef Rzepka został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Wymieniony wśród upamiętnionych na tablicach pod Kościańskim Krzyżem Wschodnim (2007). Podporucznik posiada pamiątkową tabliczkę na ścianie Kaplicy na cmentarzu parafialnym w Lesznie. Nauczyciel jest również upamiętniony na tablicy poświęconej pięciu polskim bohaterom związanym z ziemią pępowską zamordowanym przez sowieckie NKWD wiosną 1940 roku (1990/2018).
Wg list ekshumacyjnych i dokumentów Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża przy ciele Józefa Rzepki zostały odnalezione: kalendarz, 2 listy oraz medalik (03852). W grudniu 1943 roku pracownicy oddziału chemicznego Instytutu Medycyny Sądowej w Krakowie oczyścili dokumenty i odczytali je.
Jedna z kartek pocztowych datowana na 25 stycznia 1940 roku (dostarczona 5 marca 1940) została wysłana z Miąskowa przez żonę Janinę. Nadawcą drugiej kartki był Jan Skrzypczak, list był prawdopodobnie również od żony z dnia 25 lutego, a został dostarczony 25 marca 1940 roku. W kalendarzu podporucznik Rzepka zapisywał codziennie i szczegółowo marsze ośrodka zapasowego 14. dywizji piechoty, od wyruszenia z rejonu koncentracji w okolicach Kutna (4 września) do dnia 28 września, gdy dostały się do niewoli sowieckiej pod Tarnogrodem. Dalsze notatki dotyczą drogi do obozu w Tiotkinie i pobytu w nim (od 5 października do 1 listopada) oraz drogi do Kozielska (od 1 do 3 listopada) i pobytu w obozie aż do 21 maja 1940 roku.
Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Mieszkańcy Gostynia i okolic w mogiłach katyńskich [11]
Żołnierska droga przez Mękę. Wielkopolanie w obozach sowieckich [17]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Leszczyńska lista katyńska [22]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]
https://muzeum.gostyn.pl/wp-content/Gostynski_Slownik_Biograficzny/R/rzepka%20j%C3%B3zef.pdf
Józef Rzepka (stoi 2 z prawej) – z kolegami 1926 rok.
źródło zdjęć: * materiały własne
Zgliniec, Szkoła Powszechna, powiat Kościan
Po ślubie z Joanną Skrzypczak – Józef Rzepka zmienił pracę i miejsce zamieszkania. W lipcu 1936 roku został powołany na kierownika Szkoły Powszechnej w Zglińcu, gdzie pracował i zajął mieszkanie służbowe, aż do wybuchu wojny. W 1937roku urodził mu się syn Zbyszko, a rok później córka Hanka.
Jednoklasowa, czterooddziałowa z siedmioletnim programem nauczania placówka oświatowa z jednym nauczycielem. Starsi uczniowie rozpoczynali naukę o 8 rano, a młodsi w godzinach południowych. Trzeci oddział uczył się przez dwa lata, a czwarty trzy lata. Nauka odbywała się w jednej klasie. Połowa dzieci (jeden oddział) przerabiała zadane lekcje „po cichu”, a z pozostałymi (drugi oddział) nauczyciel prowadzący miał lekcje głośne. Józef Rzepka nauczał takich przedmiotów jak język polski, matematyka, historia, geografia, przyroda, śpiew, gimnastyka, rysunki, zajęcia praktyczne i religia. Poziom nauczania nie ustępował siedmioklasowym szkołom w miastach powiatowych co potwierdza wiele relacji uczniów.
Józef Rzepka był też wielkim społecznikiem; po pracy zawsze miał czas dla mieszkańców Zglińca, służył im radą, pomagał, a w szczególnych sytuacjach nawet dawał ludziom chorym zastrzyki. Lubił też majsterkować.
źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań
źródło: * materiały własne
źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań
źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań
dnia, 27.VIII.1939 r.
Kochana Ninuś z Byszkiem i Hanią,
Powodzi mi się doskonale. Wyjechałem pod Warszawę i siedzę w bezpiecznym miejscu. A co u Ciebie nowego i z dzieciakami? Żyjecie jako? Nie martwcie się i żyjcie nadzieją. W razie czegoś, to staraj się o wszystko jak najlepiej, rządź i kieruj dobrze i rób jak będziesz uważała za najlepsze. Niedługo spodziewaj się drugiego listu. Więcej nie mam Ci co do napisania. Żyjcie i chowajcie się dobrze.
Pozdrowienia i uściski dla całej Rodziny, do zobaczenia się
Józek
źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań
Kozielsk, 24.XI.1939 r.
Kochana Ninuś z Dziećmi i Kochani Rodzice!!!
Po długim milczeniu daję znak życia i zawiadamiam Was, że znajduję się w Rosji. Dzięki Bogu jestem zdrowy czego i Wam wszystkim życzę. Podaję Ci adres, który czyta się tak: Rosja, okręg Smoleński, miasto Kozielsk, poczta nr 12, Rzepka Józef, s. Jana, tak jak nadrukowałem, bo mogę listu Twego nie otrzymać. Przy odpisywaniu pisz krótko, treściwie, a najlepiej odpowiedz na moje pytania. Pamiętaj, że list będzie wszystko czytany. Chcę od Was dowiedzieć się, co dla mnie najważniejsze. 1) Jakie
Twoje zdrowie, Zbyszka, Hani i Rodziców? 2) czy Janek w domu? Gdzie są
Jankowiacy i Dzirtkowie? A może wiesz co słychać w Zalesiu? Czy otrzymałaś pensję i ile tych pieniędzy otrzymałaś? Jak sobie radzicie z utrzymaniem? A teraz parę pytań (…, tekst wyblakły i nieczytelny, dotyczący gospodarstwa). (Pisz oględnie i lepiej mniej niż dużo). Pisz tak: to i to zabieram do Kiszkowa (?), to sprzedałam, tamto zostało zabrane nie pisz przez kogo i tym podobnie. Co słychać z moimi pszczółkami? Czy dałaś im w cukrze?, nie smuć się jeżeli nie dałaś. M… żadnych (jeżeli żyją jeszcze) nie dawaj im, niech siedzą jak są, a jeśli szczęśliwie przetrwają,
to sam się nimi zajmę niezadługo. Czy masz …? Co z naszym radjem? Zobowiązań żadnych nie płać, chociaż ktoś przyśle Ci przypomnienie czy jakiś nakaz, i nie smuć się. Bądźcie dobrych myśli. Kończąc życzę Wam wszystkim zdrowia, wszelkiej pomyślności i moc uścisków i całusów, na wszelki wypadek: Zdrowych Świąt,
Józek
Na górze listu bardzo wyraźnie napisany adres w Kozielsku:
Rzepka Józef Janowicz, Kozielsk, skr. poczt. 12
źródło: materiały udostępnione przez Muzeum Armii Poznań
Informacja z Polskiego Czerwonego Krzyża
Warszawa, dnia 2.X.46
Dot. Rzepka Józef, ppor.
W odpowiedzi na zgłoszone przez W. Panią poszukiwanie Biuro Informacyjne Polskiego Czerwonego Krzyża donosi, że na liście wojskowych polskich ekshumowanych ze zbiorowych grobów w Koziej Górze koło Smoleńska figuruje pod Nr ewidencyjnym 03852 Rzepka Józef, ppor. wiosną 1940r. zwłoki ekshumowanych złożone zostały we wspólnej mogile na specjalnym miejscowym cmentarzu.
Wobec braku bliższych danych personalnych w naszym meldunku nie wiemy, czy wiadomość ta dotyczy poszukiwanego przez W. Panią.
Kierownik Biura, K. Bortnowska
Kościański Krzyż Wschodni
Upamiętnia 62 osoby zamordowane na Wschodzie.
Tablice odsłonięto w 2007 roku.
Cokół pod krzyżem nosi ślady po ostrzale. Są to ślady „zabawy” niemieckich okupantów.
Tabliczka pamięci
Podporucznik rezerwy Józef Rzepka, nauczyciel
został wymieniony tablicy na zachodniej ścianie Kaplicy na cmentarzu parafialnym w Lesznie.
Zamordowany w Katyniu.
Prochy z ziemią katyńską złożone pod tablicą.
źródło: * materiały własne
Pępowo – pomnik pamięci
Na cmentarzu w Pępowie w kwietniu 2018 roku
(w miejscu poprzedniej z 1990 roku)
odsłonięta została tablica upamiętniająca pięciu
związanych z ziemią pępowską polskich bohaterów
zamordowanych przez sowieckie NKWD wiosną 1940 roku.
porucznik WP Piotr Głowacz w Katyniu
porucznik WP Ludwik Matuszkiewicz w Katyniu
porucznik WP Józef Rzepka w Katyniu
starszy posterunkowy Antoni Busz w Twerze
starszy posterunkowy Franciszek Nadstawek w Twerze
źródło: https://www.pepowo.pl/kultura/trasy-dla-bialo-czerwonej/szlak-bohaterow-ii-wojny-swiatowej.html
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Józef Rzepka otrzymał swój Dąb Pamięci dzięki Parafii św. Jadwigi wraz z Szkołą i Gminą w Pępowie na skwerze Jana Pawła II.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
