Wacław Janda
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 1 lutego 1887 rok Stanisławów, województwo stanisławowskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): podporucznik rezerwy
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 20-22 kwietnia 1940 roku
Podporucznik rezerwy, syn Józefa i Antoniny z domu Gugał, urodził się 1 lutego 1887 roku w Stanisławowie. Uczestnik I wojny światowej na froncie rosyjskim, rumuńskim i włoskim. W 1939 roku zmobilizowany do Ośrodka Zapasowego 25. Dywizji Piechoty.
Absolwent seminarium nauczycielskiego w Stanisławowie z 1905 roku. Od 1920 roku nauczyciel, potem kierownik Szkoły Powszechnej w Gorzupi w powiecie krotoszyńskim.
Żonaty z Zofią (nauczyciel).
Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa numer 035/2 z 16 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 20-22 kwietnia 1940 roku.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień porucznika.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Wacław Janda został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Wymieniony na Krzyżu Katyńskim w Krotoszynie (1991).
Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Śladem zbrodni katyńskiej [5]
Żołnierska droga przez Mękę. Wielkopolanie w obozach sowieckich [17]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]
Bezkarne ludobójstwo na polskich oficerach-jeńcach wojennych w ZSRR – 1940 r. [32]
Kronika Szkoły Podstawowej w Gorzupi
Dnia tego rozpoczął się drugi okres roku szkolnego.
Dzień Imienin P. Prezydenta Polski Ignacego Mościckiego był wolny od nauki.
Młodzież szkolna wzięła udział w nabożeństwie i uradziła obchód imieninowy ku czci P. Prezydenta. Po przemówieniu, śpiewach i deklamacjach młodzież szkolna bawiła się wesoło w w sali szkolnej.
Dnia tego Kierownik szkoły p. Janda poszedł w stan spoczynku z powodu złego stanu zdrowia.
W dniu tym na zarządzenie lekarza powiatowego p. Krzywańskiego zamknięto szkołę z przyczyny nagminnie grasującej między dziećmi odry. Szkołę zamknięto do dnia 22.02 b.r.
W dniu tym wolnym od nauki odbyło się żałobne nabożeństwo za dusze śp. Marszałka Józefa Piłsudskiego, w którym dziatwa szkolna wzięła udział. W szkole odbyła się żałobna akademia na którą złożyły się: (…) deklamacja i wspólny śpiew „Boże coś Polskę”.
W tym czasie odbyły się wpisy dzieci z rocznika 1929. Przyjęto do szkoły 10-cioro dzieci.
W rocznicę Konstytucji Trzeciego Maja wzięła młodzież szkolna udział w nabożeństwie w parafialnym kościele w Kobiernie.
Popołudniu odbyła się się w szkole uroczystość na pamiątkę Konstytucji, następnie pochód przez wieś młodzieży szkolnej i miejscowych organizacyj przy dźwiękach orkiestry. Na zakończenie obchodu odbyła się zabawa taneczna (…).
Wspomnienia o nauczycielu Wacławie Janda
Ze wspomnień jego uczniów wyłania się obraz dobrego człowieka i wymagającego nauczyciela. Jego uczennica pani Jadwiga Kowalska (z domu Minta) pamięta, jak pewnego razu nie notowała na lekcji. Na pytanie nauczyciela o przyczynę, wyjaśniła, że brat nie zostawił jej ołówka do pisania. „Proszę, masz mój i pisz” – odpowiedział pan Janda. Kiedy po lekcjach mała Jadwisia chciała oddać ołówek, usłyszała: „Zatrzymaj sobie, będziesz miała swój”. A działo się to w czasie, kiedy o ołówek było trudno. Inna zapamiętana historia to ta, w której podczas akademii w chłodny jesienny dzień pan Janda przyniósł płaszczyk swojej córki, widząc drżącą z zimna małą uczennicę. Okrył ją płaszczykiem i powiedział: „Teraz będzie Ci ciepło.”
Wiele tego typu wspomnień żyje w pamięci naszej szkoły. Wacław Janda prowadził też kronikę szkoły, zapisując najważniejsze i najciekawsze zdarzenia i uroczystości. Kiedy przeszedł na emeryturę, jego obowiązki przejęła żona Zofia. Tworzyli parę świetnych pedagogów. Jako wielki patriota i oficer rezerwy w stopniu ppor. po wybuchu II wojny światowej zgłosił się na ochotnika do wojska. Choć był już wtedy mającym kłopoty ze zdrowiem rencistą, honor oficera nie pozwolił mu na postawę bierną. Jak wielu innych trafił do sowieckiej niewoli, a potem do Katynia. Zamordowany strzałem w tył głowy. Nazwisko tego bohatera zostało umieszczone w księdze katyńskiej i na krzyżu Katyńskim na cmentarzu w Krotoszynie.
źródło: https://arch.krotoszyn.pl/krotoszyn/aktualnosc-15332-piekna_gmina_waclaw_janda_nauczyciel_z.html
Krzyż Katyński w Krotoszynie
Postawiony i poświęcony na cmentarzu parafialnym w Krotoszynie
w 51 rocznicę zbrodni katyńskiej, w dniu 18 maja 1991 roku.
Z inicjatywy rodzin ofiar zamordowanych przez NKWD w Katyniu i innych miejscach kaźni, a pochodzących z regionu Krotoszyna lub związanych z powiatem krotoszyńskim.
Krzyż ma 5 metrów wysokości. Pośrodku spleciony sznur symbolizuje skrępowane ręce zamordowanych oficerów.
U podstaw Krzyża wmurowano ozdobną urnę z ziemią katyńską.
„A jeśli komu droga otwarta do nieba,
Tym co służą Ojczyźnie”
Jan Kochanowski
źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Krzy%C5%BC_Katy%C5%84ski_w_Krotoszynie
Wacław Janda
Upamiętnienie
Szkoła Podstawowa w Gorzupi
Wacław Janda (1887-1940)
Wieloletni nauczyciel i wychowawca,
żarliwy patriota, oficer rezerwy Wojska Polskiego
zamordowany przez sowiecki NKWD w Katyniu
w hołdzie społeczeństwo Gorzupi – kwiecień 2010 rok
źródło: https://sp-gorzupia.krotoszyn.pl/
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Wacław Janda otrzymał swój Dąb Pamięci przy Szkole Podstawowej w Gorzupi na ulicy Lipowej 2, Kibierno.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
