Wacław Foltyn

DANE PODSTAWOWE

Data i miejsce urodzenia: 7 października 1899 rok Kubalin, powiat poznański wschodni, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): kapitan
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 23-24 kwietnia 1940 roku

poszukiwania / rodzina / majątek Kubalin

Kapitan, syn Antoniego i Józefy z domu Piechockiej, urodził się 7 października 1899 roku w majątku Kubalin w Wielkopolsce. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Daszewicach, a do gimnazjum w Poznaniu i Rogalinie. Od 1913 roku członek Tajnego Towarzystwa Tomasza Zana w gimnazjum. Maturę zdał w 1919 roku przed komisją dla aspirantów oficerskich. Uczestnik powstania wielkopolskiego. Brał udział w walkach pod Boczkowem, Skalmierzycami, w krwawym boju pod Zdunami oraz w ataku na Krotoszyn. Następnie, w składzie utworzonej z pułków poznańskich Grupy Wielkopolskiej pod dowództwem gen. Daniela Konarzewskiego wyruszył na odsiecz Lwowa. Walczył w obronie Lwowa oraz w Małopolsce Wschodniej na froncie ukraińskim w 1919 roku. Po powrocie do Poznania służył w 3. Pułku Strzelców Wielkopolskich (w składzie 1. Dywizji Piechoty), z którym uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej w latach 1919-1920 .
3. Pułk Piechoty został przemianowany na 57. Pułk Piechoty w składzie 14. Dywizji Piechoty 10 grudnia 1919 roku.
W drugiej połowie 1920 roku uczeń Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie. Przydzielony do 57. Pułku Piechoty. Z dniem 1 lutego 1921 roku mianowany podporucznikiem ze starszeństwem, z 71. lokatą. Awansowany na stopień porucznika w 1923 roku.
Służąc w 57. Pułku Piechoty pełnił różne funkcje. Od 1924 roku odkomenderowany do Powiatowej Komendy Uzupełnień na stanowisko referenta i oficera instruktora. Dwa lata później przeniesiony do Oddziału Służby Lotniczej Poznań. Z dniem 1 kwietnia 1930 roku obejmuje w 86. Pułku Piechoty w Mołodecznie stanowisko referenta WF i dowódcy plutonu. Pięć lat później trafia do 28. Pułku Piechoty do Łodzi, gdzie początkowo pełni funkcje administracyjne. Od jesieni 1937 roku powiatowy komendant Przysposobienia Wojskowego w Brzezinach pod Łodzią. Prowadzi aktywną działalność z zakresu przysposobienia wojskowego w szkołach średnich, współpracuje ze Związkiem Strzeleckim. Awansowany na stopień kapitana 19 marca 1939 roku.
Wiosną 1939 roku objął stanowisko zastępcy komendanta Kadry Zapasowej Piechoty Oświęcim I. Wraz z Oddziałem Kadry Zapasowej, na rozkaz przełożonych (23. Dywizja Piechoty) wycofany na tereny wschodnie kraju.
Z zamiłowania sportowiec, aktywnie uprawiał lekkoatletykę. Położył duże zasługi w rozwoju i propagowaniu wychowania fizycznego w Wojsku Polskim.
Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi, Brązowym Medalem „Za Długoletnią Służbę”, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Żonaty z Heleną z domu Gisman z Makowa Podlaskiego. Rozwiedziony, bezdzietny.
We wrześniu 1939 roku rodzina została usunięta z majątku w Kubalinie. Nie dotarła do nich żadna kartka czy list z obozu w Kozielsku.

Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa numer 040/3 z 20 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 23-24 kwietnia 1940 roku.

Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień majora.

Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.

Wacław Foltyn został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Wymieniony na tabliczce pamiątkowej Pomnika Polskiego Państwa Podziemnego w Poznaniu (2007).

Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Powstańcy Wielkopolscy w grobach katyńskich [15]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]

_Poszukiwania

Wacław Foltyn nie został zidentyfikowany w 1943 roku w trakcie niemieckich ekshumacji w Katyniu. Rodzina nie otrzymała żadnego listu z obozu NKWD w Kozielsku. Nie miała również żadnych innych informacji.
W 1969 roku Leon Foltyn wystosował pismo do Prezydium Stołecznej Rady Narodowej w Warszawie poszukując swoich braci: Mariana, Wacława i Stefana. Nie otrzymał żadnych informacji.
_{Treść nadanego pisma jest zagadkowa – za równo Marian, jak i Stefan już nie żyli, ale przed śmiercią byli w ciągłym kontakcie z rodziną. Losy Wacława pozostawały nieznane. Dlaczego więc Leon zapytuje o trzech braci, a nie jednego?}

źródło: materiały udostępnione przez rodzinę

_Rodzina

wychowanie patriotyczne

Pod koniec XIX wieku Antoni Foltyn nabył 104 ha majątek Kubalin pod Poznaniem. To właśnie tutaj urodziło się dziesięcioro dzieci: siedmiu chłopców i trzy dziewczynki – najstarszy Marian w 1893 roku, a najmłodszy Leszek w 1913 roku.
Ziemiańska rodzina Antoniego i Józefy skupiała się na kultywowaniu polskiej tradycji narodowej w zaborze pruskim. Dzieci uczęszczały do pruskich szkół (gdzie nauka odbywała się po niemiecku), lecz w domu obowiązywał język polski. Żaden z synów nie został powołany do pruskiego wojska, jednak dzięki wychowaniu w duchu patriotycznym trzej najstarsi – Marian, Stefan i Wacław – walczyli w zwycięskim powstaniu wielkopolskim.
W 1918 roku rodzinę dotknął pierwszy poważny cios: w wieku 18 lat na hiszpankę zmarła córka Kazimiera (urodzona w 1900 roku). Została pochowana na cmentarzu w Głuszynie, a na jej grobie stanęła rzeźba białego anioła. W okresie dwudziestolecia tragicznie zginął również młodszy syn, Henryk – chorujący na chorobę Heinego-Medina chłopiec utonął w pobliskim jeziorze.
Mimo trudności rodzice, prowadząc folwark, zadbali o wykształcenie wszystkich dzieci. Karierę wojskową wybrało dwóch synów: Marian oraz Wacław. 1 września 1939 roku wybuchła II wojna światowa, a po wkroczeniu Niemców rodzina Foltynów została usunięta ze swojego majątku.

Antoni Foltyn ojciec Wacława Foltyna — Antoni Foltyn

*źródło: materiały udostępnione przez rodzinę*

oblat Leszek

Leszek Foltyn urodzony w 1913 roku, najmłodsze dziecko Antoniego i Józefy postanowił wstąpić do klasztoru. W 1937 roku odbyła się uroczystość święceń zakonnych. Wybrał zakon Oblatów przyjmując imię zakonne – ojciec Karol.
Zmarł tragicznie w 1940 roku w Krakowie w wyniku ataku wyrostka robaczkowego. Choroba rozwinęła się w nocy, a ze względu na godzinę policyjną, nie można było dokonać transportu do szpitala. Rano było już za późno. Pochowany został w Szczyrzycu, w grobowcu ojców Cystersów. Majątkiem Ojców w trakcie wojny zarządzał Antoni Foltyn.

źródło: materiały udostępnione przez rodzinę

Święcenia Leszka Foltyna brata Wacława Foltyna — Święcenia zakonne Leszka Foltyna (stoi pośrodku między rodzicami w otoczeniu rodziny), za nim biskup. Zdjęcie wykonane przed głównym wejściem do domu rodzinnego w Kubalinie.

marynarz Marian

Urodził się w 1893 roku w Kubalinie. Najstarszy, wraz z młodszymi braćmi Stefanem i Wacławem walczył w zwycięskim powstaniu wielkopolskim.
Postanowił pozostać w polskim wojsku. Rozpoczął studia w Oficerskiej Szkole Marynki Wojennej w Toruniu, którą ukończył w stopniu podporucznika. Do 1939 roku szkołę ukończyło 500 absolwentów – kandydaci musieli wykazać się polskim obywatelstwem, doskonałym zdrowiem, stanem wolnym oraz nienaganną postawą moralną i lojalnością potwierdzoną przez osoby sprawujące funkcje państwowe.
Marian otrzymał przydział do flotylli rzecznej Marynarki Wojennej w Pińsku na Polesiu (od 1931 roku Flotylla Pińska). W 1935 roku awansował na kapitana marynarki. Wybuch II wojny światowej 1 września 1939 roku, a następnie agresja ZSRR 17 września zamieniły zadania jednostki. Po zatopieniu własnych okrętów marynarze weszli w skład sił gen. Franciszka Kleeberga i walczyli jako piechota. Ostatnim akcentem kampanii wrześniowej była bitwa pod Kockiem (2-5 października 1939 roku) stoczona przez Samodzielną Grupę Operacyjną „Polesie” z wojskami niemieckimi. Pomimo polskiego zwycięstwa taktycznego, z powodu zupełnego braku amunicji i żywności doszło do kapitulacji.
W grupie ponad 1.200 oficerów Marian Foltyn trafił do niewoli. Całą wojnę spędził w niemieckim obozie jenieckim Oflag VII A w Murnau am Staffelsee w Bawarii. Po wyzwoleniu przez Amerykanów udał się do Londynu, gdzie awansowany na stopień komandora podporucznika pracował w kierownictwie Polskiej Marynarki Wojennej.
Tęsknota do Ojczyzny zdecydowała o jego powrocie do kraju w 1948 roku. Osiedlił się w Szczecinie, gdzie podjął pracę w Urzędzie Morskim, jednak władze komunistyczne uznały go za „wroga klasowego”. Ostatecznie został zrehabilitowany na fali politycznej odwilży w 1956 roku. Zmarł w 1967 roku w Szczecinie.

źródło: materiały udostępnione przez rodzinę

rodzeństwo po wojnie

Rodzeństwo w 1948 roku (stoją od lewej):

Helena (1896-1969) po mężu Błochowiak;
Marian (1893-1967) oficer marynarz;
Stefan (1901-1968) urzędnik ministerialny;
Leon Paweł (1905-1991) – przejął majątek Kubalin po rodzicach;
Edward (1907-1993) naukowiec;
Maria (1909-2004) po mężu Kalkstein.

Brakowało wieści o Wacławie, Leszek był pochowany w Szczyrzycu.

źródło: materiały udostępnione przez rodzinę

Rodzeństwo Wacława Foltyna po wojnie — W 1945 roku rodzina powróciła do majątku – zarządzany przez Niemców w trakcie II wojny światowej – został niemal doszczętnie ograbiony przez wojska radzieckie.
Do rodziców i Pawła z czasem dołączali kolejni członkowie rodu. Żony czekały na mężów ukrywających się przed władzą komunistyczną. Stefan i Edward, jako uczestniczy podziemia niepodległościowego, obawiali się ujawnienia.

_{Majątek Kubalin}

Kubalin Wacława Foltyna — Folwark Kubalin w okresie międzywojennym.
Na tle dworu postać Mariana Foltyna z psem.
Dzięki staraniom Pawła Foltyna, wielokrotnie więzionego w latach PRL-u, folwark nigdy nie uległ parcelacji. To prawdopodobnie jedyny przedwojenny majątek ziemiański w zachodniej Polsce, który przetrwał ten okres w niemal nienaruszonym stanie.
*źródło: materiały udostępnione przez rodzinę*

Folwark Kubalin 2026 rok — Dom rodzinny Foltynów – folwark Kubalin, wrzesień 2026 roku.
Po rozległej renowacji, dogłębnie szanującej tkankę historyczną budynku, rodzina umieściła na jego froncie datę „1580” – historyczny czas budowy dworu.
*źródło: materiały własne Stowarzyszenia Katyń*

Katyń…
ocalić od zapomnienia

Wacław Foltyn otrzymał swój Dąb Pamięci dzięki Kołu Łowieckiemu nr 21 „Jawor” w Poznaniu przy ulicy Kosynierów 21 w Mosinie.

Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.

Tablica umieszczona obok Dębu Pamięci Wacława Foltyna.

Wacław Foltyn

DANE PODSTAWOWE

poszukiwania / rodzina / majątek Kubalin

Poszukiwania

Rodzina

wychowanie patriotyczne

oblat Leszek

marynarz Marian

rodzeństwo po wojnie

Majątek Kubalin

Katyń…ocalić od zapomnienia

Powiązane wpisy

_Poszukiwania

_Rodzina

_{Majątek Kubalin}

Katyń…
ocalić od zapomnienia