Stanisław Pełka

DANE PODSTAWOWE

Data i miejsce urodzenia: 15 listopad 1893 rok Witków Nowy, powiat radziechowski, województwo tarnopolskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): porucznik intendentury rezerwy
Miejsce kaźni i pochówku: Charków

Porucznik intendentury rezerwy, syn Macieja i Rozalii z domu Mundzierowska, urodzony 15 listopada 1893 w Witkowie Nowym, pow. radziechowski. Służbę wojskową odbył w trakcie I wojny światowej w armii austriacko-węgierskiej w 80. Pułku Piechoty. Dostał się do niewoli rosyjskiej. Zwolniony jako konieczny dla Władz Szkolnych w 1918 roku. Zgłosił się do Wojska Polskiego 10 czerwca 1919 roku i przyjęty w stopniu podporucznika rezerwy do 39. Pułku Piechoty. Zdemobilizowany 31 stycznia 1923 roku w stopniu porucznika rezerwy z listem pochwalnym. Mianowany porucznikiem ze starszeństwem 1 czerwca 1919 roku. Zmobilizowany 26 sierpnia 1939 roku w stopniu porucznika do 22. Pułku Ułanów z Brodów, w szeregach Armii Łódź. Przeszedł szlak bojowy od miejscowości Warta aż do granicy rumuńskiej, gdzie został zabrany do niewoli.
Odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Brązowym za Długoletnią Służbę oraz Odznaką za Ofiarną Pracę.
Szkołę ludową ukończył w Kamionce Strumiłowej, absolwent Seminarium Nauczycielskiego w Sokalu (1912). Od 1912 roku nauczyciel w Trytkach k. Łopatyna (do wybuchu I wojny światowej), a w 1918 roku w Witkowie Nowym. Po powrocie z wojska ukończył Wyższy Kurs Nauczycielski we Lwowie. W 1926 roku przeniesiony do szkoły w Chołojowie, gdzie był komendantem 3 Kompanii Strzeleckiej. Od 1929 roku kierownik Szkoły Powszechnej w Słocinie, a w 1931 roku kierownikiem Szkoły Powszechnej w Radziechowie. Przez cały okres pracy nauczycielskiej udzielał się społecznie, pracował w Kołach Młodzieży, przewodniczył pracom różnych organizacji oświatowych.

Żonaty z Zofią z domu Lorenz, miał dwie córki: Danutę (1930) i Dobrochnę (1933).
Przesłał trzy kartki z obozu NKWD w Starobielsku. Rodzina została deportowana w kwietniu 1940 roku do Kazachstanu, skąd powróciła do Polski w 1946 roku.

Jeniec obozu NKWD w Starobielsku, zamordowany w siedzibie charkowskiego Zarządu NKWD i pochowany w Charkowie.

Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień kapitana.

Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.

Literatura:
Charków, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [2]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]

Stanisław Pełka
źródło zdjęć: * materiały własne

Zaświadczenie o przyjęciu dla jednorocznych ochotników – kandydatów

C. i K. Starostwo Powiatowe w Radziechowie.
Potwierdza się, że Stanisław Kostka Pełka, urodzony w roku 1893 w Nowym Witkowie, powiat Radziechów, kraj Galicja, posiada prawo przynależności do gminy Nowy Witków, powiat Radziechów, kraj Galicja, wyznania rzymskokatolickiego, stanu wolnego, pod względem moralnym posiada odpowiednie kwalifikacje do wstąpienia jako jednoroczny ochotnik oraz że nie ciąży na nim żadne zaniedbanie obowiązku stawienia się do służby wojskowej.
Niniejsze zaświadczenie o przyjęciu zachowuje ważność przez trzy miesiące od dnia wystawienia, a po złożeniu podania – na czas trwania postępowania – również po upływie tego terminu, aż do wydania decyzji w sprawie.
Nowy Witków, dnia 27 grudnia 1916
Kierownik C. i K. Starostwa Powiatowego

Dokument dotyczy tzw. „jednorocznego ochotnika” (Einjährig-Freiwilliger) w armii austro-węgierskiej – to była dość szczególna forma służby wojskowej. Mógł nim być młody mężczyzna, który miał wykształcenie (najczęściej średnie, np. matura), zgłaszał się do wojska dobrowolnie i odbywał skróconą służbę – tylko 1 rok (zamiast kilku lat obowiązkowej).
To nie była „łatwiejsza” służba, ponieważ ochotnik musiał sam pokrywać koszty utrzymania (mundur, wyżywienie itp.), ale w zamian miał szansę zostać oficerem rezerwy (czyli awans społeczny i prestiż).

Decyzja Stanisława Pełki — *źródło: * materiały własne*

Rozkaz Dowództwa 39. P.P.
„Strzelców Lwowskich”
z dnia 25 stycznia 1923 roku. punkt 2.

P O C H W A L N E U Z N A N I E

Z dniem dzisiejszym zostaje zwolniony z czynnej służby wojskowej porucznik gospodarczy PEŁKA Stanisław.
Nazwany pełnił od roku 1919, aż do dnia dzisiejszego funkcję oficera prowiantowego pułku.
Organizując przed 4ma laty tut. prowianturę potrafił swoją wiedzą fachową zabezpieczyć jej należyty i sprawny tak pracy, zaś swoją zapobiegliwością i pilnością uchylić niejednokrotnie trudne warunki w zabezpieczeniu należytego usprowiantowania szeregowych i oficerów pułku, zdobywając sobie pochwalne uznanie Władz wyższych.
Jako oficer gospodarczy odznaczał się zawsze zdrowym charakterem i poczuciem odpowiedzialności w sprawowaniu swój służby i pilnowaniu całości powierzonego Jemu dobra wojskowego. Nadto odznaczył się chlubnie zaletami towarzyskimi.
Żegnając Go przy odejściu z pułku, wyrażam prawdziwe uznanie za dotychczasową służbę i życzę Mu równie owocnych wyników na nowem polu z pracy.

Zastępca Dowódcy Pułku:
Wyspiański, podpułkownik

źródło: * materiały własne

Również przyznaje Komisja Panu Pełce Stanisławowi na podstawie złożonego egzaminu dobre uzdolnienie do uczenia języka ruskiego i niemieckiego jako przedmiotu naukowego w szkołach ludowych pospolitych z językiem wykładowym polskim.
Podczas egzaminu z nauki religii, osobno zdawanego, kandydat okazał się uzdolnionym dobrze do zastępowania nauczyciela religii swego wyznania.
Z powodu pobieranego w czasie studiów seminarzyckich stypendium z funduszu krajowego jest Pan Pełka Stanisław na podstawie złożonego rewersu obowiązanym, jeszcze przez rok pełnić obowiązki nauczycielskie w publicznych szkołach ludowych.
Uwagi:
Do prowadzenia gier i zabaw dobrze uzdolniony.
Nie zdawał egzaminu z gimnastyki.

we Lwowie, dnia 1 marca 1918

źródło: * materiały własne

Patent

Komisja egzaminacyjna dla nauczycieli szkół ludowych pospolitych we Lwowie

Pan Pełka Stanisław urodzony dnia 15 listopada 1893 w Witkowie w Galicji, religia rzymsko-katolicka ukończył 6 klasę szkoły ludowej, uczęszczał następnie w latach 1909-1912 do c.k. seminarium nauczycielskiego w Sokalu, pobierając stypendium z funduszu krajowego w łącznej kwocie 820K, i otrzymał dnia 22 czerwca 1912 świadectwo dojrzałości do tymczasowego pełnienia obowiązków nauczycielskich w szkołach ludowych pospolitych, z językiem wykładowym polskim i ruskim.
Odbywszy następnie w charakterze tymczasowego nauczyciela praktykę przepisaną w szkole ludowej w Łopatynie w latach 1912-1917, zdawał w miesiącu marcu 1918 przed podpisaną Komisją egzamin nauczycielski do szkół ludowych pospolitych.
Na podstawie tego egzaminu Komisja uznaje Pana Pełkę Stanisława uzdolnionym dobrze do samodzielnego sprawowania urzędu nauczycielskiego w szkołach ludowych pospolitych z językiem wykładowym polskim.

Fotografia ślubna Stanisława i Zofii Pełka

Stanisław Pełka - zaświadczenie — Stanisław Pełka – zaświadczenie
Odznaka za Ofiarną Pracę
10 czerwca 1932 rok
*źródło: * materiały własne*

Dyplom Stanisław Pełki — Stanisław Pełka – dyplom
Brązowego Medalu za Długoletnią Służbę,
14 kwietnia 1936 rok
*źródło zdjęć: * materiały własne*

Dyplom Stanisław Pełka Srebrny Krzyż Zasługi — Stanisław Pełka – dyplom
Srebrny Krzyż Zasługi po raz pierwszy,
11 listopada 1936 rok
*źródło: * materiały własne*

Obrazek Jezusa - Pełka Stanisław - opis — Obraz Serca Pana Jezusa w Katedrze Lwowskiej.

Pamiątka poświęcenia Serca Pana Jezusa w 7-mio klasowej szkoły męskiej w Radziechowie dnia 18 marca 1934 roku.
Podpisali – ks. katecheta: Pilowski oraz kierownik szkoły: Stanisław Pełka
Ludmiła Gibarówna, Kierownik Krucjaty Eucharystycznej
*źródło: * materiały własne*

Poszukiwanie Stanisława Pełki przez PCK.

Polski Czerwony Krzyż, Zarząd Główny

Warszawa, dnia 7 grudnia 1957

W odpowiedzi na zapytanie dotyczące Ob. PEŁKA Stanisława, ur. 15.XI.1893 r. w Witkowie Nowym, woj. Tarnopol, s. Macieja i Rozalii uprzejmie komunikujemy, że Sekcja Informacji i Poszukiwań P.C.K. nie posiada dotychczas wiadomości o poszukiwanym (nej). Poszukiwania w toku. W wypadku uzyskania jakichkolwiek informacji o poszukiwanym (nej) – niezwłocznie zawiadomimy.
Kierownik Sekcji

źródło: * materiały własne

Katyń…
ocalić od zapomnienia

Stanisław Pełka otrzymał swój Dąb Pamięci w Lasku Katyńskim w Poznaniu przy ulicy Polskiej z inicjatywy Stowarzyszenia Katyń w Poznaniu.

Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.

Stanisław Pełka - certyfikat dębu pamięci

Wspomnienia córki Dobrochny…

„…ojciec pocieszał Mamę, że będzie na tyłach”

Opowieść córki o odejściu Tatusia Stanisława Pełki w mundurze i oficerkach. Wspomina o poszukiwaniu dowodów jego śmierci, o wywózce do Kazachstanu. I tęsknocie… każdego dnia.

źródło: https://historiamowiona.poznan.pl/relacje/dobrochna-konrad/

Pośmiertna nominacja Stanisława Pełki na wyższy stopień — Pośmiertna nominacja porucznika Stanisława Pełki, syna Macieja
na stopień kapitana Wojska Polskiego; decyzja z dnia 5 października 2007 roku.
*źródło: * materiały własne*

Legitymacja nominacji Stanisława Pełki — Legitymacja nadania pośmiertnie Stanisławowi Pełce
Medalu za udział w wojnie obronnej 1939 roku
*źródło: * materiały własne*

Przyznanie medalu pośmiertnego Stanisławowi Pełce — Legitymacja Krzyża Kampanii Wrześniowej 1939
porucznika Stanisława Pełki, nadanie pośmiertne
*źródło: * materiały własne*

Stanisław Pełka

DANE PODSTAWOWE

Zaświadczenie o przyjęciu dla jednorocznych ochotników – kandydatów

Rozkaz Dowództwa 39. P.P. „Strzelców Lwowskich” z dnia 25 stycznia 1923 roku. punkt 2.

Patent

Polski Czerwony Krzyż, Zarząd Główny

Katyń…ocalić od zapomnienia

Wspomnienia córki Dobrochny…

Powiązane wpisy

Rozkaz Dowództwa 39. P.P.
„Strzelców Lwowskich”
z dnia 25 stycznia 1923 roku. punkt 2.

Katyń…
ocalić od zapomnienia