
Ignacy Nowak
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 25 lipca 1891 rok Kruszwica, powiat Strzelno, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): kapitan piechoty
Miejsce kaźni i pochówku: Kijów-Bykownia
Kapitan piechoty, syn Michała i Józefy z domu Winnickiej, urodził się 25 lipca 1891 roku w Kruszwicy w powiecie Strzelno. Po ukończeniu w 1905 roku szkoły powszechnej w Kruszwicy pracował w cukrowni. W 1913 roku został powołany do wojska. W czasie I wojny światowej walczył na froncie zachodnim i wschodnim. Był czterokrotnie ranny. Po powrocie do Kruszwicy brał udział w przygotowaniach do powstania wielkopolskiego. Po wybuchu powstania uczestniczył w rozbrajaniu Niemców w Kruszwicy 2 stycznia 1919 roku i od tego dnia jako sierżant dowodził oddziałem w kruszwickim batalionie wojsk powstańczych. Brał udział w walkach m.in. o Inowrocław, Łabiszyn i Jeżowo. 4 kwietnia 1919 roku mianowany przez Naczelną Radę Ludową podporucznikiem piechoty. Po reorganizacji oddziałów wielkopolskich służył w 5. Pułku Strzelców Wielkopolskich jako dowódca 9. kompanii.
Z 5. Pułkiem Strzelców Wielkopolskich wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej. 3 stycznia 1920 roku na czele oddziału ochotników brał udział w wyzwoleniu Kruszwicy i Inowrocławia. Dzięki wykorzystaniu momentu zaskoczenia spowodował odrzucenie nieprzyjaciela i zdobycie 400 jeńców i 100 wozów. Za ten czyn otrzymał Order Virtuti Militari V klasy.
Po zakończeniu wojny uzupełnił wykształcenie w Szkole Młodszych Oficerów Piechoty przy Szkole Podchorążych Piechoty, także tam zdał egzamin z zakresu sześciu klas gimnazjalnych, uzyskując formalny cenzus wykształcenia i został ostatecznie zweryfikowany jako porucznik piechoty ze starszeństwem 1 czerwca 1919 roku. Rozpoczął pracę jako dowódca kompani w 59. Pułku Piechoty. W 1927 roku awansowany do stopnia kapitana ze starszeństwem z 1 lipca 1923 roku. 4 września 1927 roku przeniesiony do 17. batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza w Dawigródku na Polesiu. Od 1930 roku służył w 70. Pułku Piechoty. W 1932 roku przeniesiony do Powiatowej Komendy Uzupełnień w Rawie Ruskiej na stanowisko kierownika II referatu uzupełnień, gdzie pracował do wybuchu wojny.
Odznaczony także Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Brązowym
Medalem „Za Długoletnią Służbę”, Orderem Virtuti Militari V klasy. Podczas służby w armii niemieckiej otrzymał Krzyż Żelazny II klasy.
Żonaty z Janiną z domu Klimkiewicz, miał córkę Danutę (1926).
Podczas walk opuścił Rawę Ruską z aktami mobilizacyjnymi, kierując się na wschód.
Aresztowany przez NKWD 21 października 1939 roku, więziony był we Lwowie na Zamarstynowie.
Aresztant więzienia tzw. Zachodniej Ukrainy, zamordowany w więzieniu w Kijowie przy ul. Karolenkiwskiej 17 i pochowany w Kijowie-Bykowni. Lista wywózkowa numer 055/4-082 z maja 1940 roku.
Ignacy Nowak został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017).
Literatura:
Śladem zbrodni katyńskiej [5]
Kalendarz 2000 Kijowski [8]
Kijów Bykownia Polski Cmentarz Wojenny, t. 2, 3, 4 [23]
Kijów Bykownia t. 5 Ikonografia, Polski Cmentarz Wojenny [25]
Pisane miłością. Losy wdów katyńskich [26]
Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich [29]
https://kruszwica.net/kapitan-ignacy-nowak-kruszwiczanin-zamordowany-przez-nkwd-w-kwietniu-1940/ [93]
Mój Ojciec, tom 1 [249]
Order Virtuti Militari
3 stycznia 1920 roku na czele oddziału ochotników w trakcie Powstania Wielkopolskiego Ignacy Nowak brał udział w wyzwoleniu Kruszwicy i Inowrocławia.
Zaś w nocy z 17 na 18 sierpnia 1920 roku kapitan Ignacy Nowak podczas ofensywy wojsk polskich w kierunku na twierdzę Łomża przedarł się ze swoją kompanią na tyły wroga w rejonie miasta Końsk, po czym zaatakował – na tyle skutecznie, że przeciwnik nie zdążył się przygotować do obrony, lecz wśród ogólnego zamętu w popłochu rzucił się do ucieczki. Do niewoli dostało się 400 jeńców, zdobyto również 100 wozów.
Za czyny powstańcze i męstwo w wojnie polsko-bolszewickiej został odznaczony Orderem VM 5 kl. nr. 1193. Odznaczony Krzyżem Walecznych i Krzyżem Niepodległości.



źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.23-1702.pdf

źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.23-1702.pdf
Wniosek na stopień orderu: Virtuti Militari kl. V
Porucznik Nowak Ignacy jest d-cą 9 kompanii od 2 stycznia 1919 roku i jako taki położył godne zasługi przy oswobodzeniu m. Kruszwicy i Inowrocławia. Później konsekwentnie z oddziałami swymi przeprowadził trudną operację na froncie północnym (niemieckim).
Począwszy od Lubaru aż do Dniepru brał czynny udział we wszystkich walkach.
Podczas odwrotu od Berezyny z powierzoną mu kompanią spełniał zadania gorliwie, do ostatniej chwili utrzymywał swe pozycje czasem dużo razy ratował groźną sytuację.
Dnia 17 na 18 sierpnia 20 r. Porucznik Nowak przedostał się z powierzoną mu kompanią na tyły nieprzyjaciela hen poza m. Końsk i uderzył tak celnie, że wróg w zamęcie i popłochu rzucił się do ucieczki; zdobycz w tej operacji wyraziła się w liczbie około 200 wozów i 400 jeńców.
Podpisał Dwezowski (podpis niezbyt czytelny)
Por. i d-ca III baonu
Pieczęć: 59. Pułk Piechoty Wielkopolskiej III baon
Poświadczenie
Niniejszym poświadczam to, iż byłem naocznym świadkiem gdy mój d-ca porucznik Nowak Ignacy z nadzwyczajnym oddaniem się naszej sprawie prowadził komp. przez Manowiec (?) poza miasto Końsk przodując komp.
z brawurą uderzył na wroga i którego rozpędził zdobył około 200 wozów i 400 jeńców.
Podpisał:
Maciejewski Franciszek, sierżant
Poświadczenie do wniosku o order Virtuti Militari dla Ignacego Nowaka.
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.23-1702.pdf

Poświadczenie
Niniejszym poświadczam to, ze byłem naocznym świadkiem kiedy nasz dowódca porucznik Nowak w nocy z 17 na 18 sierpnia 20 roku idąc na czele kompanii porwał sobą nas do boju. Obeszliśmy
wioskę Końsk. Porucznik Nowak pierwszy rzucił się do ataku i my za nim.
Bolszewików nabiliśmy a do niewoli wzięliśmy około czterystu jeńców i dwieście wozów.
Podpisał : Kawczyński Józef, kapral
Poświadczenie do wniosku o order Virtuti Militari dla Ignacego Nowaka.
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.23-1702.pdf


źródło: * materiały rodzinne

źródło: * materiały rodzinne