Witold Bałachowski
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 14 października 1892 rok Cibórz, powiat brodnicki, województwo pomorskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): porucznik rezerwy
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 4-5 kwietnia 1940 roku
Porucznik rezerwy, syn Edmunda i Heleny z domu Pomierskiej, urodził się 14 października 1892 roku w Ciborzu w powiecie brodnickim. W czasie I wojny światowej służył w wojsku niemieckim. Po jej zakończeniu tworzył w powiecie brodnickim polskie rady ludowe, uczestnik Powstania Wielkopolskiego. Jako oficer Wojska Polskiego uczestniczył w przyłączeniu w styczniu i lutym 1920 Pomorza Gdańskiego do Polski oraz brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku. Organizator dywizji pomorskiej. Objął dowództwo baterii w 15. Pułku Artylerii Ciężkiej. Przydzielony do 7. Pułku Artylerii Ciężkiej.
Ukończył studia filologiczne w Berlinie i Poznaniu. W czerwcu 1923 zdał ostatnie egzaminy i uzyskał prawo nauczania w szkołach średnich języka niemieckiego jako podstawowego oraz języków: angielskiego i francuskiego jako przedmiotów dodatkowych. Od 1 sierpnia 1923 do końca lat międzywojennych pracował nieprzerwanie jako profesor w Miejskim Gimnazjum Matematyczno-Przyrodniczym im. M. Kopernika w Bydgoszczy. W roku szkolnym 1933/34 pełnił obowiązki dyrektora tej placówki. Był członkiem Katolickiego Stowarzyszenia im. Piotra Skargi. Aktywny działacz organizacji katolickich.
Żonaty z Barbarą z domu Tyblewską, miał dwie córki: Marię (1926) i Barbarę (1935).
Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa bez numeru z 2 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 4-5 kwietnia 1940 roku.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień kapitana.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Krzyżem Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Witold Bałachowski został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Porucznika Witolda Bałachowskiego upamiętniono również na tablicy wmurowanej na ścianie byłego Technikum Kolejowego przy ul. Kopernika w Bydgoszczy w 1959 roku z nazwiskami nauczycieli bydgoskich, nie umieszczając informacji gdzie zginął; tablica została wymieniona w czerwcu 2018 roku; uchwałę w tej sprawie podjął 7 lutego 2018 roku Komitet Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przy Oddziale IPN-KŚZpNP w Gdańsku. Znalazł się też na głazie z tablicą ku czci pamięci ofiar zbrodni katyńskich z czerwca 2009, ul. Ludwikowo, skwer ks. prałata Zdzisława Peszkowskiego.
Literatura: 1, 15, 19, 30
Rodzina
Żona Witolda Bałachowskiego Barbara wraz z córkami: Marią (1926) i Barbarą (1935) mieszkały przed wojną w Bydgoszczy. Po zajęciu miasta przez Niemców zostały usunięte z mieszkania przy ulicy Kołłątaja, należącego do Bydgoskiej Spółdzielni Mieszkaniowej, której członkiem i aktywnym działaczem był Witold Bałachowski.
W 1940 roku wyrzucono je z kolejnego mieszkania i ostatecznie zamieszkały w pokoju na strychu podmiejskiego domku w dzielnicy Szwederowo. W czerwcu 1940 roku córka Maria, w obawie przed wywiezieniem na przymusowe roboty do Niemiec, wyjechała do Poznania, gdzie do końca okupacji pracowała jako pomoc domowa. Żona Witolda Bałachowskiego zajmowała się natomiast w Bydgoszczy szyciem mundurów wojskowych w ramach pracy chałupniczej.
Pożegnanie z ojcem córka Maria tak wspominała: – Mama siedziała na fotelu w przedpokoju, na kolanach trzymała moją siostrę Basię i płakała. Tato żartował, że nie znajdą dla niego odpowiedniego munduru. Zabrał wojskowy pas, płaszcz i odjechał razem z płk. Tarczyńskim. Jesienią 1939 roku zjawił się u nas jego uczeń. Był w tym samym obozie, ale Rosjanie go zwolnili, bo miał… 16 lat. Mówił, że tata zorganizował kursy językowe, żeby zająć czymś współwięźniów. Z Kozielska przyszedł list i kartka. O tym, że ojciec zginął w Katyniu dowiedziałyśmy się już w kwietniu 1943 roku. Mamy brat mieszkał w Warszawie, a tamtejsza prasa publikowała nazwiska zidentyfikowanych zwłok.
Żona Barbara zmarła w 1991 roku. Pochowana w Bydgoszczy. Córka Maria jest ekonomistką oraz urbanistką. Zamieszkała w Bydgoszczy.
Materiały przekazała Bydgoska Rodzina Katyńska.
Na podstawie https://nasi-bliscy.federacja-katyn.org.pl/portrety/balachowski-witold/
List i pocztówka z obozu
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Witold Bałachowski otrzymał swój Dąb Pamięci przy Urzędzie Miasta Bydgoszczy na ulicy Jezuickiej 1.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
