Stanisław Marceli Połczyński

DANE PODSTAWOWE

Data i miejsce urodzenia: 26 kwietnia 1894 rok Witkowo, powiat gnieźnieński, województwo poznańskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939: kapitan piechoty w stanie spoczynku
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 9-11 kwietnia 1940 roku

Kapitan piechoty w stanie spoczynku, syn Józefa i Marii z domu Ogórkiewicz, urodził się 26 kwietnia 1894 roku w Witkowie w powiecie gnieźnieńskim. Ukończył gimnazjum humanistyczne w Rogoźnie. Zdał maturę w 1921 roku. Członek Polskiej Organizacji Wojskowej w 1918 roku. Oficer zawodowy.
W 1914 roku powołany został do armii niemieckiej. Walczył w czasie I wojny światowej na froncie rosyjskim, a później na froncie zachodnim. Zbiegł z wojska w listopadzie 1918 roku. Należał do Tajnego Związku Zbrojnego w Rogoźnie i wziął udział w przygotowaniach do powstania wielkopolskiego w Polskiej Organizacji Wojskowej w Gnieźnie i w Poznaniu. Jako dowódca kompanii witkowskiej, od 1 stycznia 1919 roku brał udział w wyzwalaniu Kruszwicy, Strzelna, Inowrocławia i Bydgoszczy. Brał udział w akcji rewindykacji ziem pomorskich przyznanych Polsce traktatem wersalskim.
W czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku walczył na froncie litewsko-białoruskim jako dowódca kompanii 12. Pułku Strzelców Wielkopolskich w ofensywie na Mińsk, w bitwie warszawskiej, w ofensywie na granicy Prus Wschodnich oraz w operacji niemeńskiej. W trakcie tej kampanii wykazał się głęboką znajomością rzemiosła wojennego oraz nieprzeciętną odwagą. W uznaniu za taką postawę został odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy.
Służył w 70. i 50. Pułku Piechoty, w obozie ćwiczebnym Okręgu Korpusu VII, gdzie był adiutantem. Kapitanem mianowany 17 grudnia 1924 roku. Od 1932 roku odbywał służbę w 8. Pułku Piechoty Legionów, od 1934 roku jako oficer mobilizacyjny w Dowództwie Okręgu Korpusu II w Lublinie, w którym do 1939 pełnił służbę w Wydziale Mobilizacji i Uzupełnień.
Odznaczony ponadto Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921 i Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

Żonaty z Marią z domu Rosińską, miał córkę Halinę Jadwigę (1930) i syna Zdzisława Michała (1932).

W kampanii wrześniowej walczył w sztabie gen. brygady Mieczysława Smorawińskiego. Na wiadomość o wejściu Rosjan 17 września usiłował się przedostać na Węgry. Internowany przez Sowietów we Włodzimierzu Wołyńskim.

Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa numer 017/3 z kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 9-11 kwietnia 1940 roku.

Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień majora.

Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.

Stanisław Marceli Połczyński został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Jako dowódca kompanii witkowskiej w trakcie powstania wielkopolskiego, ofiara sowieckiego mordu z Katynia, został upamiętniony na pomniku Pamięci Ofiar Katyńskich Ziemi Witkowskiej (2020).

Wg list ekshumacyjnych i dokumentów Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża przy ciele Stanisława Marcelego Połczyńskiego (Polczyńskiego) kapitana zostały odnalezione: legitymacja osobowa Ministerstwa Spraw Wojskowych, legitymacja i Krzyż Virtuti Militari (03467).

Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Powstańcy wielkopolscy w grobach katyńskich [15]
Powstańcy Wielkopolscy w mogiłach katyńskich [16]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich [29]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]

Order Virtuti Militari

W czasie kampanii przeciwko bolszewickiemu najeźdźcy wykazał się głęboką znajomością rzemiosła wojennego oraz nieprzeciętną odwagą,

W uznaniu za taką postawę został odznaczony orderem Virtuti Militari 5 kl. nr 950. Odznaczony również Krzyżem Walecznych.

Stanisław Marceli Połczyński - wniosek Virtuti Militari — Stanisław Marceli Połczyński, wniosek VM

Stanisław Marceli Połczyński, świadectwo do wniosku Virtuti Militari. — **Świadectwo!**
Niniejszym poświadczam, że byłem naocznym świadkiem kiedy mój dowódca 12tej komp. Por. Połczyński podczas odwrotu od Berezyny w dniu 6.VII.20r. pod
Niebieszynem gdzie komp. zajmowała odcinek, nieprzyjaciel 5-cio krotnie atakował. Por. Połczyński pomimo silnego naporu nieprzyjaciela, który miał zamiar przerwać linję obronną, dotrzymał miejsca, pomimo ciężkich strat poniesionych w ludziach doputy nie otrzymał rozkazu o koniecznym wycofaniu się.

(…) podpis nieczytelny, sierżant sztabowy.

Świadectwo dotyczące wniosku Virtuti Militari Stanisława Połczyńskiego — **Poświadczenie!**
Porucznik Połczyński brał udział w komp. 12tej w walkach w czasie odwrotu spod
Berezyny dnia 6.VII. nad rzeką Ponją i zajął odcinek na którym nieprzyjaciel więcej
razy atakował.
Porucznik Połczyński stał w zapalczywych walkach przeciw nieprzyjacielowi, pomimo
tego zdołał nieprzyjaciel się przedrzeć.
Por. Połczyński nadbiegł z komp. na prawe skrzydło i przeszedł do ataku wyparcia wojsk nieprzyjaciela poza rzekę.

Radzmon, chorąży i d-ca komp.

Wniosek na odznaczenie
orderem Virtuti Militari

Porucznik Stanisław Połczyński od kwietnia 1919 r. dowodzi komp. 12tą, brał czynny udział w rozbrajaniu grenschutzu, wielkie zasługi i czyny przysługują mu w
obronie frontu północnego (niemieckiego). Kilkakrotnie zadał nieprzyjacielowi straszne ciosy. W czasie ofensywy ukraińskiej brał od początku do końca udział,
w wypadzie na Kowalenkę dn. 8.IV.20 r. z powierzoną mu kompaniją okazał przy zdobywaniu armat nadzwyczajne męstwo.
W czasie odwrotu od Berezyny: w dn. 6.VII.20 r. nad rzeką Ponją pod Niebieszynem zajmując odcinek, na który nieprzyjaciel pięć razy skierowywał swe ataki mając na celu przerwanie się, w zapalczywych walkach stał i kiedy w lewo i prawo nieprzyjaciel usiłował się przedrzeć por. Połczyński z jednym plutonem nadbiegł na skrzydło prawe i przeszedł do ataku wypierając nieprzyjaciela poza rzekę, po czem (…) była zajęcia dalszej linji obronnej.
W dn. 21 i 22 lipca 20 r. nad rzeką Szczarą przy ujściu do Niemna pod w. Nowosiółki, nieprzyjaciel zdołał przerwać się zmuszając przy tem oddziały nasze
do wycofania się na linję Prosny. Por. Połczyński z powierzoną mu kompaniją nie opuszczając stanowiska zorientował się, kiedy dywizja bolszewicka była w
pościgu za naszymi oddziałami zaszedł nieprzyjacielowi na tyły od wioski Karolina
spotykając się z nieprzyjacielskim taborem dywizji, podjął więc zniszczenie jego co też się powiodło, postępował w dalszym kierunku za nieprzyjacielem, a atakując tyły jego wywołał popłoch czym zmusił go do odwrotu w innym kierunku przy krwawych stratach.
Zdobycz: 5 c.k.m. i różnorodny materjał wojenny.

źródło materiałów: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.23-1706.pdf

*źródło:* https://www.slupca.pl/aktualnosci/upamietniono-witkowskiego-bohatera/

Tablica Pamiątkowa Witkowo

W tym domu wychował się
Major
Stanisław Marceli Połczyński
1894-1940

2 stycznia 2017 roku w 98 rocznicę Powstania Wielkopolskiego na murach domu witkowianina Stanisława Marcelego Połczyńskiego przy ulicy Poznańskiej została odsłonięta poświęcona mu tablica pamiątkowa.

Pamięci Ofiar Katyńskich Ziemi Witkowskiej

Pamięci Ofiar Katyńskiej Ziemi Witkowskiej
więzionych i zamordowanych przez sowieckie NKWD
wiosną 1940 w dołach śmierci:
Kozielsk / Katyń; Ostaszków Kalinin / Twer Miednoje; Starobielsk / Charków

Odsłonięty 26 września 2020 roku,
jest symbolem mordu z wiosny 1940 roku. Monument
upamiętnia 38 ofiar zbrodni katyńskiej pochodzących z ziemi witkowskiej.

W 100-lecie zwycięstwa żołnierza polskiego
w wojnie z bolszewikami 1919-1920 roku
w 80 rocznicę zbrodni katyńskiej.

Ze wsparciem darczyńców pomnik ten wystawiło
zgrupowanie historyczne „Kompania Witkowska”.

Witkowo, 26.IX.2020r.

źródło: https://hit.policja.gov.pl/hit/aktualnosci/194364,Odsloniecie-pomnika-quotPamieci-Ofiar-Katynskich-Ziemi-Witkowskiej.html

Katyń…
ocalić od zapomnienia

Stanisław Marceli Połczyński otrzymał swój Dąb Pamięci przy Szkole Podstawowej im. Obrońców Ziem Polskich w Wocławach na ulicy Władysława Łokietka 40, Cedry Wielkie.

Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.

Stanisław Marceli Połczyński

DANE PODSTAWOWE

Order Virtuti Militari

Wniosek na odznaczenie orderem Virtuti Militari

Tablica Pamiątkowa Witkowo

Pamięci Ofiar Katyńskich Ziemi Witkowskiej

Katyń…ocalić od zapomnienia

Powiązane wpisy

Wniosek na odznaczenie
orderem Virtuti Militari

Katyń…
ocalić od zapomnienia