Edmund Wacław Moenke
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 23 stycznia 1883 rok Mińsk Litewski, województwo nowogródzkie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): podporucznik rezerwy
Miejsce kaźni i pochówku: Katyń
Zamordowany: 20-22 kwietnia 1940 roku
Podporucznik rezerwy, syn Juliusza i Amalii z domu Wicherkiewicz, urodził się 23 stycznia 1883 roku w Mińsku Litewskim. Roczną służbę wojskową odbył w armii rosyjskiej w 120 Pułku Piechoty w Mińsku Litewskim. W 1920 roku zgłosił się ochotniczo do Wojska Polskiego, brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. Służył w Szpitalu Okręgowym w Poznaniu, w sztabie 9. Dywizji Piechoty, w 15. Pułku Ułanów i w 7. Batalionie Sanitarnym. Awans na podporucznika otrzymał 1 stycznia 1919 roku. Na dzień przed wybuchem wojny został zmobilizowany do szpitala w Łodzi. Przeniesiony do rezerwy w 1923 roku. We wrześniu 1939 roku z kadrą zapasową 7. Szpitala Okręgowego znalazł się w Pińsku.
W 1904 roku ukończył gimnazjum klasyczne w Mińsku Litewskim. Studiował w Getyndze, w 1910 roku przeniósł się na studia medyczne w Lipsku. Ukończył studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie w 1920 roku. Dyplom doktora medycyny uzyskał w 1923 roku po oddelegowaniu przez generała Sosnkowskiego. Pracował w Czernikowie, powiat Lipno. Około 1931 roku lekarz ogólny w Rydzynie, następnie internista w Żabikowie koło Poznania i lekarz Ubezpieczalni Społecznej w Poznaniu. Leczył w ramach kasy chorych oraz prowadził prywatną praktykę lekarską. Był specjalistą chorób ogólnych. Należał do Związku Lekarskiego. Był pierwszym lekarzem stwierdzającym zgon przy zamordowanym 27 lutego 1938 roku ks. Stanisławie Streichu w Luboniu. W 1939 roku prowadził prywatny gabinet w Poznaniu.
Żonaty z Antoniną z domu Witulską, miał dwóch synów: Gerarda (1926-1939) i Bogumiła (1929).
Jeniec obozu NKWD w Kozielsku, zamordowany i pochowany w Katyniu. Lista wywózkowa numer 036/2 z 16 kwietnia 1940 roku. Rozstrzelany 20-22 kwietnia 1940 roku.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień porucznika.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Edmund Wacław Moenke został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Upamiętniony przy Pomniku Polskiego Państwa Podziemnego w Poznaniu (2007).
Wg list ekshumacyjnych i dokumentów Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża przy ciele Edmunda Moenke znaleziono: legitymację Związku Lekarzy, pismo wojskowe, pokwitowania oraz świadectwo szczepienia w Kozielsku Nr 3922 (0587).
Literatura:
Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego [1]
Żołnierska droga przez Mękę. Wielkopolanie w obozach sowieckich [17]
Postanowienie nr 112-48-07 Prezydenta RP z dnia 5 października 2007 r. [19]
Leszczyńska lista katyńska [22]
Zabici w Katyniu, Indeks represjonowanych, tom XXI [30]
Zdjęcie przekazane wraz z podpisami wdzięcznych pacjentów.
(siedzi 3. z lewej – w kółku)
źródło: https://repozytorium.lubon.pl/dlibra/publication/1664/edition/1595/content
Jagielloński w celu umożliwienia uzyskania dyplomu lekarskiego podpisany
przez gen. Sosnkowskiego.
Kozielsk, 28.XI.1939
Wielce Szanowna Pani Mario!
Proszę uprzejmie powiadomić Tolę, moją żonę, a Waszą Siostrę, że przebywam tu i jestem zdrów. Adres Toli – Poznań, ul. Matejki 7 m 5, jak nie zmieniła mieszkania, jest Wam chyba znany. Spodziewam się, że
Toli, synkowi memu Bogusiowi i Wam wszystkim powodzi się pod względem zdrowia dobrze. Zasyłam Wam wszystkim najserdeczniejsze pozdrowienia i życzę zdrowia. Tola niech pozostanie w Poznaniu.
dr med Edmund
Moenke. Adres: CCCP г. Козелъск
Смоленской Области Ящик
N12 Едмунд Юлъевиц Моенке
źródło: https://repozytorium.lubon.pl/dlibra/publication/1664/edition/1595/content
Kozielsk, 20.II.1940
Najdroższa Tola!
Twoją miłą pocztówkę, która mnie bardzo uradowała, odebrałem 16 II 1940. Ta szczęśliwa wiadomość od Ciebie, na którą tak długo czekałem, wreszcie mnie uspokoiła i cieszę się, że Ty możesz mieszkać w Poznaniu w znośnych warunkach. Ja mogę Wam takich warunków tylko pozazdrościć. Serdeńko, z pewnością nie wyobrażasz sobie, jak bardzo za Wami tęsknię. Jeśli otrzymam zezwolenie, będę 16 III 1940 w Poznaniu i w bolesnym dla nas dniu śmierci Gerharda stanę przy jego grobie, ale to jest jeszcze bardzo niepewne. Jednak nie tracę całkowitej nadziei, że tak się stanie. Jestem mocno przekonany, że ja, jako lekarz, miałbym w Poznaniu ręce pełne roboty. Boguś powinien pilnie nadal uczyć się języka niemieckiego. W dniu 20 I 1940 napisałem do siostry Jadwigi (Hedwig) i także do Ciebie. Gdyby siostra Jadwiga (Hedwig) pisała do Kaulbacha w Rostocku, proszę ją, aby mnie szczególnie poleciła. Dopóki nie jestem w Poznaniu, proszę
Ciebie, kochane Serdeńko, dysponuj wszystkim w sprawie mojego uwolnienia. Boleśnie odczuwam to, że ja, będąc w takim położeniu, w tej niebezpiecznej dla mnie chwili, nie jestem w stanie nic uczynić, by Ci
cokolwiek pomóc w tej sprawie. Cieszy mnie bardzo, że znowu Marta Drews jest u nas, proszę Cię, pozdrów ją serdecznie ode mnie. Pana Karońskiego tutaj [w Kozielsku] nie odnalazłem. W dniu 6 II 1940 napisałem
do Trelów z pytaniem o Twoją sytuację. Pozdrowienia ode mnie dla krewnych i znajomych, a szczególnie dla siostry Rzepińskiej w Poznaniu, która pielęgnowała moją Matkę. Ty możesz częściej wysyłać do mnie
pocztówkę, w takiej formie jak ostatnio. Proszę Cię, dostarcz moje osobiste dokumenty. Przekazuję Tobie, kochana Serdeńko, i znajomym, życzenia zdrowia jak najlepszego. Całuję i pozdrawiam Was najserdeczniej.
Dwa języki są tu dozwolone. Twój, Ciebie bezgranicznie miłujący
Edmund
dr med. Edmund Moenke/ Obóz jeniecki w Kozielsku
Pomnik Polskiego Państwa Podziemnego
Odsłonięty przy Alejach Niepodległości w Poznaniu w 2007 roku składa się z sześciu słupów pamięci z tablicami pamiątkowymi, oszklonej krypty, która symbolizuje zejście do podziemi i unoszących się nad całym założeniem sylwetek orłów. Monument otoczony jest stelami z tabliczkami z żeliwa upamiętniającymi Wielkopolan. Wśród nich są nazwiska lekarzy, sanitariuszy i farmaceutów.
Polskiemu Państwu Podziemnemu i jego sile zbrojnej Armii Krajowej
Wielkopolanie
źródło zdjęć: https://pl.wikipedia.org/wiki/Pomnik_Polskiego_Pa%C5%84stwa_Podziemnego_w_Poznaniu
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Edmund Moenke otrzymał swój Dąb Pamięci dzięki Stowarzyszeniu Kulturalno-Oświatowym „Forum Lubońskie” przy ulicy Wschodniej 23a/62 w Luboniu. Dąb Pamięci jest pod opieką Szkoła Podstawowej nr 1 na cmentarzu w Żabikowie.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
