Zamordowani Kalininie pochowani w Miednoje [253]

Zabici w Kalininie, pochowani w Miednoje. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD ZSRR w Ostaszkowie, rozstrzelanych na mocy decyzji Politbiura KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku, red. Aleksander Gurjanow. 

Trzytomowa publikacja w języku rosyjskim, wydana przez Stowarzyszenie „Memoriał” w Moskwie, nawiązuje tytułem do poprzedniej księgi, wydanej przez tę pozarządową organizację w 2015 roku: Zabici w Katyniu. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu kozielskiego NKWD, rozstrzelanych na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku.

Aleksander Gurjanow przygotował publikację zawierającą biogramy i zdjęcia 6287 więźniów obozu ostaszkowskiego, głównie osób pozostających w służbie prawa II RP, którzy wiosną 1940 roku zostali zamordowani w więzieniu NKWD w Kalininie (obecnie Twerze) i złożeni potajemnie do dołów w pobliskim Miednoje. W publikacji umieszczono dodatkowo informacje o 8 więźniach przypuszczalnie zamordowanych w ramach tej zbrodni oraz 45, którzy zmarli w obozie. Dzięki sięgnięciu do źródeł, w tym do dokumentów NKWD, badacze „Memoriału” zdołali uzupełnić część biogramów zamieszczonych w Księdze Cmentarnej Cmentarza Wojennego w Miednoje, wydanej w 2006 r. przez Radę Pamięci Walk i Męczeństwa. Dzięki badaniom Aleksandra Gurjanowa, we współpracy z badaczami z Rosji i Polski, ustalono – co jest niezwykle cenne dla rodzin ofiar – daty i miejsca pobytu jeńców w niewoli sowieckiej, jak też ich egzekucji w Kalininie.

Znaczenie publikacji wykracza poza kontekst wyłącznie polski, gdyż jest przykładem pracy historycznej w klasycznym tego słowa znaczeniu. Książka zbiera wszystkie dostępne świadectwa, poprzez które przemawiają do nas ofiary i świadkowie zbrodni.  Zapełnia próżnię informacyjną w której rozpowszechniane są opinie powierzchowne i nierzetelne. Pamięć o zbrodni katyńskiej jest ważnym elementem polskiej tożsamości narodowej oraz drogą wytrwałego i pełnego poświęceń dochodzenia do prawdy, w czym nieodmiennie towarzyszą Polakom liczni Rosjanie – działacze „Memoriału”, historycy, dziennikarze i prokuratorzy.
Oprócz doskonałej warstwy faktograficznej, publikacja ma również ogromną wartość sentymentalną dla rodzin ofiar, które przez które przez wiele lat nie mogły poznać losów swoich bliskich. Dzięki pracy rosyjskich historyków, we współpracy z ich polskimi kolegami, potomkowie pomordowanych mogli poznać przybliżoną datę ich śmierci.