
Stefan Mróz
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 2 września 1895 rok Lublin, województwo lubelskie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): komisarz Służby Granicznej
Miejsce kaźni i pochówku: Kijów-Bykownia
Komisarz Służby Granicznej, syn Józefa i Heleny z domu Czerwonki, urodził się 2 września 1895 roku w Lublinie. Ukończył sześć klas gimnazjum państwowego w Lublinie oraz szkołę rolniczą w Sobierzynie w 1911 roku, po czym rozpoczął praktykę rolniczą. W styczniu 1915 roku wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej w Lublinie (pseudonim Borsuk). Po zajęciu Lubelszczyzny przez wojska austriackie wstąpił w sierpniu 1915 roku do Legionów Polskich. Został przydzielony do VI batalionu I Brygady Legionów; służył w jego 1. kompanii pod pseudonimem Majewicz. Ranny 7 listopada 1915 roku pod Kostiuchnówką, przebywał w szpitalu Twierdzy Kraków. 23 grudnia 1915 roku odszedł ze szpitala do batalionu uzupełnień nr 1, po czym w styczniu 1916 roku dołączył do I Brygady na froncie. Został wówczas przydzielony do 1. Pułku Ułanów, w którym jako starszy ułan służył do kryzysu przysięgowego. W jego wyniku w lipcu 1917 roku został internowany w Szczypiornie. 20 lutego 1918 roku został zwolniony z obozu i od 7 maja 1918 roku ponownie działał w Polskiej Organizacji Wojskowej w Łomży jako instruktor. 11 listopada 1918 roku wstąpił do Wojska Polskiego i został wcielony do 33. Pułku Piechoty, w szeregach którego pozostał do końca wojny polsko-bolszewickiej, awansując do stopnia sierżanta i funkcji dowódcy plutonu. 1 listopada 1921 roku przeniesiony do rezerwy. Pracował jako rolnik-hodowca. W 1927 roku awansowany na podporucznika rezerwy piechoty, ze starszeństwem od 1 lipca 1925 roku, i przydzielony w rezerwie do 45. Pułku Piechoty.
15 października 1928 roku przyjęty do Straży Granicznej w stopniu aspiranta i przydzielony do Mazowieckiego Okręgowego Inspektoratu Straży Granicznej jako kierownik komisariatu Szczepkowo Borowe (Inspektorat Graniczny Przasnysz). 1 kwietnia 1931 roku awansował do stopnia podkomisarza i w marcu 1932 roku objął kierownictwo komisariatu Przasnysz. 1 kwietnia 1936 roku awansował do stopnia komisarza, a w maju tego roku został przeniesiony do Małopolskiego Okręgowego Inspektoratu Straży Granicznej i mianowany kwatermistrzem Inspektoratu Granicznego Bielsko. Od 1938 roku pracował w Wielkopolskim Okręgu Straży Granicznej jako kierownik komisariatu Ostrów Wielkopolski (Obwód Straży Granicznej Ostrów).
Odznaczony Krzyżem Niepodległości, trzykrotnie Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem
Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918-1921, Brązowym Medalem „Za Długoletnią Służbę”.
Żonaty ze Stefanią z domu Białą, miał trzech synów: Stefana, Zbigniewa i Dobiesława.
Podczas kampanii wrześniowej wycofał się wraz z obsadą komisariatu na Wołyń. Dołączył do Grupy Włodzimierz. Ciężko ranny 15 września 1939 roku pod Uściługiem, leczony był w szpitalu powiatowym w Kowlu, skąd w lutym 1940 roku został zabrany przez NKWD.
Aresztant więzienia tzw. Zachodniej Ukrainy, zamordowany w więzieniu w Kijowie przy ul. Karolenkiwskiej 17 i pochowany w Kijowie-Bykowni. Lista wywózkowa numer 043/1-036 z 22 kwietnia 1940 roku.
Stefan Mróz został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017).
Literatura: 5, 8, 23, 24