Aleksander Kiszkowski
DANE PODSTAWOWE
Data i miejsce urodzenia: 22 maja 1892 rok Stepanówka, gmina Wyszewicze, powiat Radomyski, województwo kieleckie
Stopień wojskowy (z 1.09.1939): podpułkownik
Miejsce kaźni i pochówku: Charków
Podpułkownik, syn Adolfa i Konstancji z domu Siwki, urodził się 22 maja 1892 roku w Stepanówce. W 1916 roku został powołany do armii rosyjskiej i skierowany do szkoły oficerskiej w Żytomierzu, którą ukończył rok później. Walczył w 4. Pułku Strzelców Polskich, walczył z Niemcami w Warszawie w listopadzie 1918 roku oraz zgłosił się na ochotnika do oddziałów obrony Lwowa. W walkach na froncie ukraińskim otrzymał krzyż Virtuti Militari V klasy oraz Krzyż Walecznych z dwoma okuciami. W 1920 roku został awansowany na stopień kapitana. Służył we Lwowie, następnie w Zaleszczykach nad Dniestrem, w Zambrowie i Sandomierzu. W 1934 roku został awansowany na stopień podpułkownika i skierowany do Pleszewa, gdzie pełnił obowiązki zastępcy dowódcy 70. Pułku Piechoty, aż do wybuchu wojny. We wrześniu 1939 roku jako dowódca Ośrodka Zapasowego 17. Dywizji Piechoty został skierowany na Lubelszczyznę. Walczył z Niemcami pod Polichnią Górną oraz z Rosjanami w okolicach Janowa Lubelskiego, w październiku został wzięty do niewoli.
Ukończył 7 klasową szkołę realną z egzaminem dojrzałości. Studiował na Uniwersytecie Kijowskim, gdzie uzyskał absolutorium na Wydziale Prawa.
Żonaty z Zofią z domu Hleb-Koszańską, miał syna Przemysława (1925) i córkę Alinę (1927).
Jeniec obozu NKWD w Starobielsku, zamordowany w siedzibie charkowskiego Zarządu NKWD i pochowany w Charkowie.
Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 roku awansowany pośmiertnie na stopień pułkownika.
Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari oraz Kampanii Wrześniowej 1939 roku.
Aleksander Kiszkowski został upamiętniony na tablicy pamięci „Mieszkańcy województwa poznańskiego – ofiary ludobójstwa katyńskiego” w kaplicy św. Józefa kościoła pw. św. Jana Kantego w Poznaniu (19.09.2017). Upamiętniony również na pamiątkowej tablicy na Murze Pamięci w Pleszewie (2010).
Literatura: 2, 19, 28, 35
Order Virtuti Militari
Dnia 9 września 1920 rok w walce o Busk odznaczył się adjutant 19 p.p. por. Kiszkowski Aleksander.
(…) por. Kiszkowski nie tracąc zimnej krwi i przytomności umysłu przyczynił się z własnej inicjatywy w wielkim stopniu do tego, że Busk nie opuszczono (…). Sam idąc na czele odpędził już prawie z pod bram zamku nacierających bolszewików, aż do rozdroża Lipieboki – Długa Strona.
(…) Gdy obsada zamku przed silnym ogniem karabinów maszynowych zaczęła uciekać przez most na Podzamcze, on (por. Kiszkowski) z narażeniem życia zdołał i tu zatrzymać pierzchających.
W wyżej przedstawionej akcji wykazał por. Kiszkowski nadzwyczajną odwagę i męstwo, jak również i zimną krew, a przede wszystkim i własną inicjatywę.
Sytuacja była bardzo groźna, groziło odcięcie całej załogi Buska i zniszczenie jej, ale dzięki energicznej pomocy por. Kiszkowskiego udało się sytuację uratować i nie przyszło do katastrofy.
Wieczorem, gdy zapadł zmrok, nieprzyjaciel widząc, że nie opanuje zamku i przejścia na Bugu, cofnął się na dawne pozycje, a przybyły 40 p.p. i 2 komp. 19 p.p. obsadziły przedmieście bez strzału.
Za czyny te został odznaczony Orderem VM 5 kl. nr 2017.
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.68-5975.pdf
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.68-5975.pdf
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.68-5975.pdf
Świadectwo świadków
My, niżej podpisani, stwierdzamy własnoręcznymi podpisami, iż byliśmy naocznymi świadkami spełnienia przez porucznika Aleksandra Kiszkowskiego w dniu 19/IV-19, 22.IV-19 czynów bojowych, opisanych w rubryce 5 wniosku na Virtuti Militari.
Załącznik do wniosku VM Aleksandra Kiszkowskiego
źródło: https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.68-5975.pdf
źródło: https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Plik:Kadra_oficerska_70_pp_w_II_po%C5%82._lat_30._XX_w.jpg
Pamiątkowa tablica
na Murze Pamięci w Pleszewie
Lista osób związanych z ziemią pleszewską zamordowanych na terenie ZSRR w 1940 roku, m.in. w Katyniu, Charkowie i Twerze. Obejmuje 28 nazwisk, z czego 14 to osoby związane z ziemią pleszewską z racji urodzenia, a 14 to osoby pracujące w Pleszewie tuż przed aresztowaniem, osadzeniem i zamordowaniem przez sowietów.
Tablica przy kościele farnym pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Pleszewie została odsłonięta w 2010 roku podczas uroczystości zorganizowanych przez Samorząd Miasta i Gminy Pleszew.
źródło: https://samorzad.pap.pl/kategoria/wiadomosci-klubowe/powiat-pleszewski-odslonieta-tablica-katynska
Katyń…
ocalić od zapomnienia
Aleksander Kiszkowski otrzymał swój Dąb Pamięci przy Zespole Szkół Elektrycznych i Ogólnokształcących w Przemyślu na ulicy Kilińskiego 10.
Program edukacyjny „Katyń… ocalić od zapomnienia” został zainicjowany 13 kwietnia 2008 roku w czasie uroczystości upamiętnienia 30 Ofiar Zbrodni Katyńskiej na Cmentarzu Poległych w Radzyminie. Jest to idea zachowania pamięci o ofiarach NKWD z 1940 roku poprzez sadzenie imiennych Dębów Pamięci.
